...İKİ, ÜÇ,

DAHA FAZLA

VİETNAM

[FİDEL CASTRO'NUN

II. HAVANA BİLDİRGESİ EKİYLE]

... İKİ, ÜÇ, DAHA FAZLA VİETNAM

CHE GUEVARA

[FİDEL CASTRO'NUN II. HAVANA BİLDİRGESİ EKİYLE]

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam Che Guevara

ISBN 978-605-4087-082

İlkeriş Yayınları / Belgesel Kitaplar Birinci baskı, Mart 2010, Ankara

116 Sayfa

... İKİ, ÜÇ, DAHA FAZLA VİETNAM

CHE GUEVARA

[FİDEL CASTRO'NUN II. HAVANA BİLDİRGESİ EKİYLE]

ISBN 978-605-4087-082

... İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

Che Guevara, “Carta de despedida a Fidel Castro”

(1965) ve “Guerra de Guerril as: Un Método” ( Cuba Socialista, N° 25, Eylül 1963) ile Fidel Castro, “Segunda Declaración de La Habana” (4 Şubat 1962) Ahmet Sarıoğlu tarafından; Che Guevara,

” Mensaje a los pueblos del mundo a través de la Tricontinental”

( Tricontinental, Nisan 1967) ile OLAS, “Declaración General de la Primera Conferencia Latinoamericana de Solidaridad” ( Teoría y Práctica, Havana, Ağustos 1967) İlhan Erman tarafından çevril-miştir.

Belgesel Kitaplar-4

Birinci baskı

Mart 2010, Ankara

Baskı: Kardelen Ofset, Ankara İlkeriş Yayımcılık

Korkut Reis Mh., İlkiz Sk., No: 22/10 Kat 4

06410 Sıhhiye/Ankara

Tel: (0312) 231 30 32

www.ilkeris.com

iletisim@ilkeris.com

İÇİNDEKİLER

9

Fidel’e Mektup

13

... İki, Üç, Daha Fazla Vietnam!

33

Gerilla Savaşı: Bir Yöntem

EKLER

57

İkinci Havana Bildirgesi, Fidel Castro 91

OLAS Genel Bildirgesi

109 Açıklayıcı Notlar

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 7

Che Guevara

8 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

FİDEL’E MEKTUP

Havana, Tarım Yılı

Fidel,

Şu saatte o kadar çok şey anımsıyorum: María Antonia’nın evinde karşılaşmamız, bana seninle gelmemi önerişin ve hazırlıkların tüm he-yecanı.Bir gün ölüm durumunda kime haber ve-receklerini sormaya gelmişlerdi ve bu gerçek olasılık hepimizi sarsmıştı. Daha sonra bunun gerçek olduğunu, devrimde (eğer gerçekten devrim-se) zafer ya da ölümle karşılaşılacağını biliyoruz.

Pek çok yoldaşımızı zafer yolunda yitirdik.

Bugün her şey daha az dramatik, çünkü daha olgunuz. Ama olay kendini yineliyor. Beni Küba Devrimi’nin toprağına bağlayan görevleri-Fidel’e Mektup 9

Che Guevara

min bir bölümünü başardığımı hissediyorum ve seninle, yoldaşlarımla ve şimdi benim de halkım olan halkınla vedalaşmalıyım.

Parti yöneticiliğinden, bakanlık görevim-den, binbaşılık rütbemden ve Küba yurttaşlığın-dan resmen ayrılıyorum. Küba’ya beni bağlayan hiç bir yasal bağım yok artık; resmi konumlar gibi ortadan kaldırılamayacak daha farklı türden bağlar var sadece.

Geçmiş yaşamıma baktığımda, devrimin zaferini pekiştirmek için kendimi adayarak ve sa-dakatle çalıştığıma inanıyorum. Benim en önemli tek eksikliğim, Sierra Maestra’daki ilk anlarda sana yeterince güvenmemem, ve senin önder ve devrimci niteliğini hemen anlayamamış olmam-dır.

Nice görkemli günler yaşadım ve senin yanında, Karayipler bunalımının en parlak ve en acı günlerinde halkınızdan biri olmanın onurunu duydum. O günlerde senin gösterdiğin parlaklığı pek az devlet adamı gösterebilir. İkirciksiz seni iz-lemekten, senin düşünce ve kavrayış tarzınla ve onların içerdiği tehlikeler ve güdülerle özdeşleş-miş olmaktan kıvanç duyuyorum.

Dünyanın başka bölgelerinde benim küçük de olsa çabalarıma ihtiyaç var. Küba’daki so-rumluluğundan dolayı senin yapamadıklarını ben yapabilirim. Ve şimdi ayrılma zamanı geldi.

Bunu sevinç ve üzüntü karışımı bir duyguy-la yaptığımın bilinmesini isterim. Burada, sosyalizmin inşası için taşıdığım en saf umutları ve sev-diklerimin en değerlisini, beni oğulları gibi kabul eden bir halkı bırakıyorum. Bu, benim ruhumun bir bölümünü derinden yaralıyor. Yeni savaş alanlarında, senin bana öğrettiğin inancı, halkımın devrimci ruhu ve görevlerin en kutsalı –nerede 10 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

olursa olsun emperyalizme karşı savaşmak– be-nimle birlikte olacak. Beni yatıştıran ve acılarımı dindiren de budur.

Bir kez daha belirteyim ki, onun örneğin-den kaynaklanan sorumluluğum dışında Küba’ya karşı hiç bir sorumluluğum bulunmamaktadır.

Eğer başka bir gökyüzünün altında son saatim gelirse, o anda tek düşüneceğim bu halk ve özellikle de sen olacaksın. Öğrettiklerinden ve ortaya koyduğun örnekten için sana teşekkür ederim.

Eylemimin son anına kadar bunlara bağlı kalma-ya çalışacağım. Kendimi her zaman Devrimimizin dış politikasıyla özdeşleştirdim ve böyle olmayı da sürdüreceğim. Nerede olursam olayım bir Kübalı devrimci olarak sorumluluğumu daima hissede-ceğim ve Kübalı bir devrimci olarak hareket ede-ceğim. Çocuklarıma ve karıma maddi hiç bir şey bırakmıyorum, ve bundan dolayı üzüntü duymu-yorum, böyle olmasından da mutluyum; onlar için hiç bir şey istemiyorum, çünkü Devlet onların yaşamaları için yeterli şeyleri verecek ve eğitimle-rini sağlayacaktır.

Sana ve halkımıza söylemek istediğim çok şey var, ama bunların gerekli olmadığını hissediyorum; onlara karşı duygularımı sözcükler yeterince ifade edemez ve bunun için kötü el yazımla kağıt tüketmeye de gerek yok.

Hasta la victoria siempre!

Patria o Muerte!

Devrimciliğimin olanca sıcaklığıyla seni kucaklıyorum!

Che

Fidel’e Mektup 11

Che Guevara

ÜÇ KITA KONFERANSI’NA

( TRICONTINENTAL)

MESAJ

... İKİ, ÜÇ, DAHA FAZLA VİETNAM!

“Şimdi akkor zamanıdır,

yakında yalnız ışık görülecektir. ”

José Marti1

Son dünya savaşının bitimimden bugüne yirmi bir yıl geçti; her dilden pek çok yayın, Japon yenilgisiyle simgelenen bu olayı kutluyor. Farklı kamplara bölünmüş dünya üzerinde görüntüsel bir iyimserlik havası hüküm sürüyor.

Dünya savaşı olmaksızın geçen yirmi bir yıl, aşırı cepheleşmeler, şiddetli çatışmalar ve ani de-ğişimlerle geçen bu yıllar çok önemli gibi görünü-yor. Ama uğruna savaşmaya hepimizin hazır olduğu bu barışın pratik sonuçlarını (insanlığın büyük bir bölümünün gittikçe artan yoksulluğu, aşa-

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 13

Che Guevara

ğılanması ve sömürüsü) tahlil etmeden önce, bu barışın gerçek bir barış olup olmadığını sormak daha doğru olacaktır.

Bu notların amacı, Japonya’nın teslim olmasından bugüne kadar meydana gelen çeşit-li yerel çatışmaları ayrıntılı olarak sergilemek değildir; bu görüntüsel barış yıllarında giderek artan sayısız iç savaşların bilançosunu çıkartmak niye-tinde de değiliz. Bu aşırı iyimserliğe karşı Kore ve Vietnam savaşlarını örnek vermek yeterli olacaktır.

Vahşi savaş yıllarından sonra Kore Savaşı’n-da ülkenin kuzey bölümü bombalarla delik deşik oldu, fabrikasız, okulsuz ve hastanesiz; on mil-yonluk nüfusu her türlü barınaktan yoksun olarak, çağdaş savaşın ortaya çıkardığı en korkunç yıkımla yüzyüze geldi.

Birleşmiş Milletler’in değersiz bayrağı ve ABD’nin askeri yönetimi altında bir düzine ülke, ABD askerlerinin büyük ölçüde katılımıyla bu savaşa girdiler ve topların hedefi olarak Güney Ko-reliler kullanıldı.

Diğer taraftan, Kore ordusu ve halkı ile Çin Halk Cumhuriyeti gönüllüleri, Sovyet askeri aygıtı-nın ikmal ve desteğiyle donatılmıştı. ABD, termo-nükleer silahlar dışında, sınırlı ölçüde biyolojik ve kimyasal silahlar da dahil, her türlü imha silahlarını denedi.

Vietnam’da yurtsever güçler, üç emperyalist güce karşı kesintisiz bir savaş sürdürdü: Hiro-şima ve Nagasaki’ye atılan atom bombasıyla yerle bir olmanın acısını çeken Japonya’ya karşı; ye-nilen Japonya’dan kendi Çinhindi’deki kolonile-rini geri alan ve zor zamanlarında verdiği sözleri tutmayan Fransa’ya karşı ve mücadelenin bu son aşamasında ABD’ye karşı.

14 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

Her kıtada sınırlı çatışmalar vardı; Amerika’-

da ise, Küba Devrimi’nin bu bölgenin önemine dikkati çeken alarm işaretine kadar, uzun süre sadece oluşum halindeki kurtuluş mücadeleleri ve askeri darbeler vardı. Küba Devrimi emperyalistlerin tüm gazabını üzerine çekti ve sonuçta, Küba, önce Domuzlar Körfezi’nde2 ve sonra Ekim Krizi’nde3 kendi kıyılarını savunmak zorunda kaldı.

Bu ikinci olayda, Küba sorunu yüzünden ABD ile Sovyetler arasında bir çatışma çıksaydı, sonuçları tahmin edilemeyecek bir savaşa yol açabilirdi.

Ama bugün tüm çelişkilerin odak noktası, Çinhindi yarımadasında ve sınır bölgelerinde bulunuyor. Laos ve Vietnam, ABD emperyalizminin tüm gücüyle içinde yer aldığı bir iç savaşla sarsı-lıyor. Öyle ki, tüm bölge, patlamaya hazır bir fün-ye gibi.Vietnam’daki çatışma çok keskin bir özellik kazandı. Amacımız, bu savaşın tarihçesini vermek değildir. Biz, sadece bu örneği anımsatmak ve bazı kilometre taşlarını işaret etmekle yetine-ceğiz. 1954’de Dien Bien Phu4 imha savaşı yenil-gisinden sonra, Cenevre’de imzalanan anlaşmay-la ülke iki ayrı bölgeye bölündü; Vietnam’da hükümeti kimin kuracağı ve ülkenin nasıl birleştiri-leceği konularında karar vermek için 18 ay sonra seçim yapılmasında anlaşmaya varıldı. ABD

bu belgeyi imzalamadı ve kendi imparatorluğunu kurmak için, Fransız kuklası Bao Dai’nin yerine kendi amaçlarına daha uygun birisini geçirmek için manevralara başladı. Bu kişi de, herkesin çok iyi bildiği gibi, emperyalizm tarafından suyu sıkıl-mış limon gibi trajik bir sonu olan Ngo Diem’di5.

Anlaşmanın imzalanmasından sonraki aylarda halk güçleri kampında büyük bir iyimser-

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 15

Che Guevara

lik egemen oldu. Anti-Fransız direniş karşısında-ki son dayanak noktası Güney’de parçalanmıştı ve Cenevre anlaşmasının tümüyle uygulanmasını bekliyorlardı. Ama yurtseverler, ABD’nin tüm seçim hilelerini kullansa bile, seçimlerden kendi istediği sonucu almasının pratikte olanaksız olduğunu hissettiğinden seçimlere izin vermeyeceği-ni kısa sürede anladılar. Güney’de savaş yeniden başladı ve giderek her tarafa yayılan bir yoğunluk kazandı. Bugün ABD ordusu, tüm savaş gücünü yitiren ve sayıca azalan kukla güçlerin yerine yarım milyonu aşan kendi istilacı gücünü sürekli artırıyor. ABD, iki yıldır Vietnam Demokratik Cumhuriyeti’ni sistematik bir biçimde bombalıyor; diğer taraftan Güney’in savaşkanlığını alt etmeye ve konferans masasına güçlü bir konumda oturma-ya çalışmaktadır. Başlangıçta bombardıman belli ölçülerde sınırlandırılmıştı ve Kuzey’den geleceği varsayılan provokasyonlara karşı önlem olarak sunuluyordu. Daha sonra bombardımanlar yoğunlaştırıldı ve düzenli hale getirildi. Onlar, ülkenin Kuzey’indeki uygarlığın tüm izlerini yok etmek amacıyla hava kuvvetleriyle büyük bir saldırı başlattılar. Bu, ünlü “tırmanma” politikasının son perdesidir.

Yankee’lerin uzun dönemli maddi özlem-leri, Vietnam uçaksavar birliklerinin bitip tükenmez savunmalarını, düşürdükleri sayısız uçağı (aşağı yukarı 1.700) ve sosyalist ülkelerin savaş

yardımlarını saymazsak, büyük ölçüde gerçekleş-miş buluyor.

Acı bir gerçek var: Vietnam –tüm dünyanın unutulmuş halklarının umudunu, özlemini temsil eden bir ulus– trajik biçimde yalnızdır. Bu ulus, pratik olarak Güney’de karşılık verme olanağına 16 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

sahip olmaksızın, sadece Kuzey’de savunma yaparak ABD teknolojisinin kudurmuş saldırılarına katlanmaz zorunda – ama her zaman yalnız.

Bugün dünyanın tüm ilerici güçlerinin Vietnam halkıyla dayanışması, Roma arenalarında-ki gladyatörleri alkışlayan pleblerin acı ironisine benzemektedir. Sorun, saldırganlığın kurbanına başarı dilemek değil, onun yazgısını paylaşmak-tır; zaferde ya da ölümde onunla birlikte olmaktır.

Vietnam halkının yalnızlığını tahlil eder-ken, insanlığın bu mantık dışı anında kederle zangır zangır titriyoruz.

ABD emperyalizmi saldırganlıktan suçludur; onun cinayetleri akılalmazdır ve tüm dünyaya yayılmıştır. Baylar, bunu hepimiz biliyoruz!

Ama dünya çapında bir savaş tehlikesini içeren

–ama emperyalizmi de karar vermeye zorlayan–

Vietnam’ı sosyalist dünyanın yenilmez bir parçası durumuna getirmek için hüküm anı geldiğinde duraksayanlar da suçludur. Ve sosyalist kampın iki büyük gücünün temsilcileri tarafından bir süredir başlatılmış olan birbirini kötüleme ve tuzağa düşürme savaşını sürdürenler de suçludur.

Onurlu bir yanıt bulmak için kendimize şu-nu sormalıyız: Vietnam yalıtılmış mıdır, yalıtılma-mış mıdır? Bu çekişen iki güç arasındaki tehlikeli denge korunmalı mıdır?

Ve bu halk, ne büyük bir halktır! Bu ne ce-sarettir! Bu ne dayanıklılıktır! Ve bu mücadele dünya için ne çok dersler içermektedir!

Başkan Johnson’un patlayıcı bir güç olarak her gün büyüyen keskin sınıf çelişkilerini törpüle-mek için kendi halkının gereksinme duyduğu ba-zı reformları ciddi olarak düşünüp düşünmediği-ni daha uzun bir süre bilemeyeceğiz. Ama gerçek

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 17

Che Guevara

şu ki, “Büyük Toplum” ünvanı Vietnam kanalizas-yonlarında boğulmuştur.

En büyük emperyalist güç, yoksul ve azgelişmiş bir ülkenin kendi bağırsaklarında yarattığı kanamayı hissediyor; onun efsanevi ekonomisi savaşın yükünü hissediyor. Artık cinayetler, kendi tekelleri için en uygun bir iş olmaktan çıkıyor.

Vietnam’ın bu olağanüstü askerlerinin sahip oldukları ve hiç bir zaman yeterli sayıda olmayan savunma silahları, ülke ve toplum sevgisi-ne, eşsiz cesaretlerine dayanmaktadır. Ama Vietnam’da batağa saplanmış olan emperyalizm bir çıkış yolu bulamıyor ve kendisini bu tehlikeli du-rumdan kurtaracak birilerini arıyor. Ayrıca Kuzey’-

in ortaya koyduğu “Dört Nokta” ve Güney’in “Beş

Nokta”sı, bugün emperyalizmi çatışmayı daha fazla sürdürmeye zorlayarak köşeye sıkıştırmış

durumda.

Her şey gösteriyor ki, barış, yalnızca dünya çapında savaş çıkmadığı için adı barış olan bu istikrarsız barış, ABD’nin kabul edilemez ve değiştirilemez adımlarıyla yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya. Biz, dünyanın sömürülen halkları, burada ne rol oynayacağız? Üç kıtanın halkları dikkatlerini Vietnam’a odaklıyorlar ve onun verdiği dersleri öğreniyorlar. İnsanlığın, emperyalistlerin savaş tehdidi şantajına karşı verdiği yanıt, savaştan korkmamaktır. Halkın genel taktiği, çatışmaların olduğu her cephede, sürekli ve kararlı bir biçimde düşmana saldırmak olmalıdır.

Bu zayıf barışın ırzına geçildiği yerlerde bizim görevimiz nedir?

Ne pahasına olursa olsun kurtuluşumuzu kendi kendimize sağlamaktır.

Dünyanın genel görünümü çok karmaşık-

18 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

tır. Kurtuluş mücadelesi, kapitalizmin çelişkilerinin yeterince geliştiği, ama emperyalizmi izleme-yen ya da emperyalist yola girmemiş olan görece zayıf eski Avrupa’nın bazı ülkelerinde henüz baş-lamamıştır. Onların çelişkileri yakın bir gelecekte patlama aşamasına ulaşacaktır – ama onların sorunları ve bunun sonucu olarak onların çözümleri, bağımlı ve ekonomik olarak azgelişmiş ülkelerin sorunlarından ve çözümlerinden farklıdır.

Emperyalist sömürünün temel alanı azgelişmiş üç kıtadır: Amerika, Asya ve Afrika. Her ül-ke kendi ayırıcı özelliklerine sahiptir, ama bir bütün olarak her kıta belli bir bütünlük gösterir.

Bizim Amerika, az ya da çok homojen ülkeler topluluğu oluşturur, ve hemen hemen bütün bölgede ABD tekelci sermayesi mutlak bir egemenliğe sahiptir. Kukla hükümetler ya da en iyi durumda zayıf ve korkak yerel yöneticiler, Yankee efendilerinin emirlerine karşı çıkma yeteneğine sahip değillerdir. ABD, politik ve ekonomik egemenliğinin zirvesine ulaşmıştır; daha fazla ilerleyebilmesi zordur; mevcut durumdaki herhangi bir değişiklik onun egemenliğini gerilete-bilir. Onun politikası mevcut durumu korumak-tır. Bugünkü eylem çizgisi, hangi tipte olursa olsun her türlü kurtuluş hareketini engellemek için vahşi bir güç kullanmakla sınırlandırılmıştır.

“Başka bir Küba’ya izin vermeyeceğiz” slo-ganı, Dominik Cumhuriyeti’ne karşı ya da daha önce Panama katliamında olduğu gibi, misilleme korkusu olmaksızın saldırganlık olasılığını gizler ve Amerika’da, Yankee birliklerinin mevcut dü-zende kendi çıkarlarını tehlikeye düşürebilecek bir değişikliğin olabileceği her hangi bir yere müdahale etmeye hazır olduklarına ilişkin açık bir uyarıdır. Bu politika hiç bir ceza görmeksizin sür-

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 19

Che Guevara

dürülür. OAS6, popülerliğini yitirmiş de olsa bu politika için uygun bir maskedir; Birleşmiş Milletler’-

in yetersizliği, gülünç olduğu kadar trajiktir; bütün Amerika ülkelerinin orduları, kendi halklarını ezmek için hazır beklemektedir. Suç ve ihanet enternasyonali fiilen örgütlenmiştir. Diğer taraftan yerli burjuvaziler, emperyalizme karşı çıkma yeteneğini –eğer buna sahiptiyseler– tümüyle yitir-mişler ve emperyalizmin oynayacağı son kart haline gelmişlerdir. Başka bir alternatif yoktur: Ya sosyalist devrim ya da devrim karikatürü.

Asya, ayrı özelliklere sahip bir kıtadır. Bir dizi Avrupalı kolonici güçlere karşı yürütülen kurtuluş mücadelesi az ya da çok ilerici hükümetlerin kurulmasıyla sonuçlanmıştır. Daha sonraki gelişmeler, bazı durumlarda ulusal kurtuluşun asıl hedeflerini netleştirirken, bazı durumlarda emperyalizm yanlısı bir konuma geri dönülmesini getirmiştir.

Ekonomik bakış açısından, ABD, Asya’da çok az kaybetmiş, ama daha çok kazanmıştır. Bu-radaki değişiklikler onun çıkarlarına yaramıştır; diğer yeni-sömürgeci güçlerin devrilmesi için yürütülen mücadele ve ekonomik alanda yeni küre-sel nüfuz eylemleri, bazen doğrudan, bazen dolaylı olarak, Japonya aracılığıyla yürütülmektedir.

Ama özellikle Çinhindi yarımadasında, As-ya’da sermayenin sızması için belirli özellikler ve ABD’nin askeri stratejisinde belirleyici bir yere sahip olan özel politik koşullar vardır.

Emperyalistler, Çin’i, Güney Kore, Japonya, Tayvan, Güney Vietnam ve Tayland’la kuşatma altına almıştır.

Bu ikili durum, yani Çin Halk Cumhuriyeti’-

nin askeri olarak kuşatılmasını sağlayan stratejik ilişki ile büyük pazarlara –henüz egemen olama-20 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

dıkları– sızma, Vietnam savaş alanı dışında görüntüsel bir istikrar olmasına rağmen, bugün Asya’yı dünyanın patlamaya hazır en önemli noktası haline getirmiştir.

Orta-Doğu, her ne kadar coğrafi olarak bu kıtaya dahilse de, kendine özgü çelişkilere sahiptir ve mayalanma aşamasındadır; emperyalizmin desteklediği İsrail ile bölgenin ilerici ülkeleri arasındaki soğuk savaşın nereye kadar gideceği-ni önceden söylemek olanaksızdır. Burası da, bugünkü dünyada patlamaya hazır volkanlardan birisidir. Afrika, yeni-sömürgeci işgal için hemen hemen bakir bir topraktır. Burada, yeni-sömürgeci güçlerin eski mutlak ayrıcalıklarının bir kısmın-dan vazgeçmeye zorlayan bazı değişiklikler oldu.

Ama bu değişiklikler kesintisiz olarak sürdürülür-se, sömürgecilik, ekonomik durumda benzer etkileri yapan yeni-sömürgecilik biçiminde süre-cektir. ABD bu bölgede sömürgeye sahip değildir, ama bugün, kendi müttefiklerinin alanlarına sız-mak için mücadele ediyor. ABD emperyalizminin stratejik planlarının yürütüldüğünü söyleyebi-leceğimiz Afrika, onun uzun vadeli yedek gücünü oluşturmaktadır. ABD’nin bugünkü yatırımları, yalnızca Güney Afrika Birliği’nde önemlidir ve Kongo, Nijerya başta olmak üzere diğer ülkeler, bu alanları elinde tutan diğer emperyalist güçler-le şiddetli bir rekabete (günümüzde barışçıl ölçülerde) giriştiği ülkelerdir.

Kendi tekellerinin tatlı kârlar ya da büyük hammadde kaynakları kokusu aldığı yerkürenin her noktasında yatırım yapma hakkı isteğinin dışında, Kuzey Amerika emperyalizminin daha fazla savunacağı büyük çıkarları yoktur.

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 21

Che Guevara

Tarihin bütün bu olayları, halkların uzun ya da kısa vadedeki kurtuluş olasılıkları konusundaki yaklaşımımızı haklı çıkarmaktadır.

Afrika tahlilimizi sonuçlandırırken, Portekiz sömürgeleri Gine, Mozambik ve Angola’da mücadelenin görece yoğunlukta ve birincisinde somut bir başarı, diğer ikisinde değişken bir başarıyla yürütüldüğünü gözlemlediğimizi söyleyebiliriz. Kongo’da hala Lumumba’nın7 halefleri ile Çombe’nin eski suç ortakları arasında bir mücadele olduğunu da görüyoruz; öyle bir mücadele ki, savaş gizlice sürüp gitmesine rağmen, şu anda ülkenin büyük bir bölümünü kendi çıkarları çerçevesinde

“barışa” kavuşturmuş olan ikinciler lehine bite-cek gibi gözükmektedir.

Rodezya’da ayrı bir sorun var: İngiliz emperyalizmi, bugün iktidarı yasadışı olarak elinde tutan beyaz azınlığın iktidarını korumak için her türlü aracı kullanmaktadır. Bu çatışma, İngilizlerin bakış açısından kesinlikle resmi bir çatışma değildir; Batı’nın bu gücü, İan Smith hükümetinin be-nimsediği ölçütlerin karşısında büyük bir nefret duyduğunu alışılagelmiş diplomatik söylemlerle dünya çapında yaymaktadır. Commenwealth ülkelerinin bazıları bu ikiyüzlülüğü desteklemekte-dir, ama İngiliz emperyalizminin ekonomik uşakları olsun ya da olmasın Siyah Afrika’nın pek çok ülkesi tarafından karşı çıkılmaktadır.

Yurtseverlerin çabaları silahlı bir ayaklanma biçimini alırsa ve bu hareket komşu Afrika devletleri tarafından da etkince desteklenirse, Rodezya’daki durum büyük ölçüde patlayıcı olabilir.

Ama şimdilik tüm sorunlar BM, Commonwealth ya da Afrika Birliği Örgütü gibi zararsız örgütler-de görüşülüyor.

Afrika’nın politik ve toplumsal gelişmesi kı-22 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

tasal ölçekte bir devrim umudu yaratmamaktadır.

Portekizlilere karşı kurtuluş mücadelesi sonuçta zafere ulaşacaktır, ancak Portekiz, emperyalist alanda hiç bir şey ifade etmemektedir. Devrimci önemi olan cepheleşmeler, tüm emperyalist aygıtı sürekli zor durumda tutan cepheleşmeler-dir; bu nedenle üç Portekiz sömürgesinin kurtuluşu ve devrimlerinin derinleşmesi için savaşma-yı durdurmayacağız.

Güney Afrika’nın ya da Rodezya’nın siyah kitleleri kendi yerel devrimci mücadelesine başladığı zaman ya da bir ulusun yoksul kitleleri kendilerine yaraşır bir yaşam hakkı için egemen oligarşilere karşı ayaklandıkları zaman Afrika’da ye-ni bir çağ başlayacaktır.

Şimdiye kadar, bir subay grubunun diğeri yerine geçtiği ya da artık kendi tabakalarının çıkarlarına veya hükümet işlerini gizlice yöneten güçlerin çıkarlarına hizmet etmeyen yöneticilerin devrildiği askeri cuntalar birbirini izlemekteydi, ancak büyük halk ayaklanmaları yoktu. Bu ayaklanmalar Kongo’da, özellikler Lumumba’nın anı-sıyla birlikte yeniden ortaya çıkmıştır, ancak bunlar da son bir kaç ayda güçlerini yitirmeye başlamışlardır.

Gördüğümüz gibi, Asya’da durum patlayıcı-dır. Sürtünme noktaları, yalnız savaşılan Vietnam ve Laos değildir, ABD saldırısının doğrudan baş-layacağı Kamboçya da bu noktalardın biridir; ay-nı şekilde Tayland, Malezya ve tabii ki Endonezya (bu ülkenin komünist partisinin yok edilmesiyle gericilerin iktidarı ele geçirmiş olmasına rağmen, orada artık son sözün söylendiğini sanmayalım).

Ve doğal olarak Orta-Doğu.

Latin-Amerika’da silahlı mücadele Guatemala, Kolombiya, Venezüella ve Bolivya’da sür-

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 23

Che Guevara

mektedir; Brezilya’da bu yolda ilk adımlar şimdiden atılmıştır. Ortaya çıkan ve sonra tekrar sönen başka direniş odakları da var. Fakat bu kıtanın tüm ülkeleri, sosyalist eğilimli bir hükümet kurul-masından daha az hiç bir şeyle yetinmeksizin, zafere ulaşmak için gerekli bir mücadele biçimini kaldıracak olgunluktadır.

Bu kıtada pratikte tek bir dil konuşulur (Brezilya’nın özel durumu dışında, İspanyolca.

Her iki dilin benzerliği dolayısıyla Brezilya halkıyla da anlaşabilmektedirler). Bu ülkelerdeki sınıfların ben-zerliği o kadar büyüktür ki, bunlar öteki kıtalarda olduğundan çok daha bütünsel bir “Amerikan tipi enternasyonal”e ulaşmışlardır. Dil, gelenekler, din ve ortak yabancı efendi onları birleş-tirmektedir. Amerika ülkelerinin büyük bir bölü-münde sömürünün derecesi ve biçimleri, sömürenlerle sömürülenler için meydana gelen sonuçları benzeştir. Ve isyan onun kucağında gittikçe hızlanarak olgunlaşmaktadır.

Kendimize sorabiliriz: Bu isyan nasıl sonuçlar verecektir? Hangi tipte olacaktır? Amerika’daki mücadele, bugüne kadar değişik zamanlarda iddia ettiğimiz gibi, benzer özelliklere sahip olduk-larından, uygun yönde gidildiğinde kıtasal boyut-lara ulaşacaktır. Amerika, insanlığın kurtuluşu için verilen bir çok büyük savaşın sahnesi olacaktır.

Kıtasal ölçekteki bu mücadelenin çerçevesi içinde bugün verilen savaş küçük bir olaydır – ama insanlığın topyekün özgürlüğü için verilen savaşın bu son aşamasında gerekli kan borcu-nu ödemiş kişiler olarak Amerika’nın tarihine geçecek kahramanlar yaratmıştır. Bunlar arasında, Guatemala’da, Kolombiya’daki, Venezüella’daki ve Peru’daki devrimci hareketler içinde yüksel-miş kişilerin, Comandante Turcios Lima’nın8, ra-24 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

hip Camilo Torres’in9, Comandante Fabricio Ojeda’nın10, Comandante Lobatón11 ve Comandante Luís de la Puente Uceda’nın12 isimleri yer alacaktır.

Ama halkın etkin hareketi yeni liderler ya-ratmaktadır: Guatemala’da bayrağı César Mon-tes13 ve Yon Sosa14 yükseltiyor, Kolombiya’da bu-nu Fabio Vázguez15 ve Marulanda16 yapıyor, Venezüella’nın batısında Douglas Bravo17 ve El Bachiller’de Américo Martin18 sorumlulukları altındaki cepheleri yönetiyorlar.

Amerika’nın bu ve diğer ülkelerinde, Bolivya’da olduğu gibi, yeni ayaklanmalar ortaya çık-maktadır, ve onlar, çağdaş devrimcilerin bu tehlikeli işlerinin ayrılmaz bir parçası olan tüm zorluk-lara rağmen gelişmelerini sürdürecekler. Bazıları kendi hatalarının kurbanı olarak yok olacaklar; diğerleri bu acımasız savaşta düşecekler; yeni savaşçılar ve yeni liderler sıcak devrimci mücadelenin içinde ortaya çıkacaktır. Halk, savaşın seçici yapısı içinde kendi savaşçılarını ve liderlerini yaratacaktır – ve baskı düzeninin Yankee ajanları da artacaktır. Bugün silahlı mücadelenin veril-diği ülkelere yapılan askeri yardımlar büyümek-tedir; Yankee’lerin danışmanlık yaptığı ve eğittiği Peru ordusu, bu ülkenin devrimcilerine karşı başarılı olmuş görünmektedir. Ama savaş odakları ( foco) yeterli politik ve askeri becerilerini ge-liştirdiklerinde, pratik olarak yenilmez olacaklar ve Yankee’ler takviye güçler göndermek zorunda kalacaklardır. Pratikte fazlaca bilinmeyen yeni kişiler Peru’da gerillayı yeniden örgütlüyorlar. Küçük silahlı kolları ezmek için yeterli olan eski silahlar yavaş yavaş çağdaş donanımla yer değişti-recek ve ABD askeri yardımı, bir an gelecek, gerillaların saldırıları karşısında çözülen ulusal kukla

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 25

Che Guevara

orduya sahip hükümetleri istikrara kavuşturmak için artan oranda düzenli birlikler göndermeye dönüşecektir. Bu, Vietnam’ın yoludur; bu, halkların izlemek zorunda oldukları yoldur; bu yol, Amerika’nın, Yankee emperyalizminin baskı güçlerini zor duruma düşürecek olan silahlı grupların Eşgüdüm Konseyleri oluşturmalarının üstün-lüğüyle izleyeceği yoldur ve o zaman devrimin zaferi görünür olacaktır.

Amerika, son kurtuluş mücadelesinde unutulmuş bu kıtanın, kendi halklarının öncüsü Küba Devrimi’nin sesiyle Tricontinental’de19 konuşma-ya başlayan son kurtuluş mücadelesinin bu unutulmuş kıtasının büyük bir görevi vardır: ikinci, üçüncü Vietnam’ı yaratmak ya da dünyanın ikinci, üçüncü Vietnam’ı olmak.

Emperyalizmin bir dünya sistemi olduğunu, kapitalizmin son aşaması olduğunu aklımız-dan çıkarmamalıyız. Emperyalizm dünya çapında yenilgiye uğratılmaz zorundadır. Bu savaşın stratejik hedefi, emperyalizmin yok edilmesi olacaktır. Bize, dünyanın sömürülenlerine ve azgelişmiş-lerine düşen pay, emperyalizmin temellerini ortadan kaldırmaktır: Biz ezilen uluslar, onlara sermaye, hammadde, teknisyen ve ucuz emek vererek, onlardan yeni egemenlik araçları olan yeni sermaye, silah ve her çeşit maddeyi alarak, bu yolla mutlak bir bağımlılık içine sürüklenmekteyiz. Bu stratejik hedefin temel unsuru, tüm halkın gerçek kurtuluşu olacaktır. Çoğu durumda bu kurtuluş silahlı mücadeleyle gerçekleşecek ve Amerika’da sosyalist devrim kaçınılmaz olacaktır.

Emperyalizmin yok edilmesi hedeflenir-ken, onun başını kimin çektiği kesinlikle belirlen-mek zorundadır. Bu, ABD’den başkası değildir.

Biz, taktik hedefi düşmanı kendi doğal çev-26 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

resinin dışında, varolan gerçeklikle çarpışmak zorunda kalacağı kendi yaşam ve yerleşim bölgelerinde savaşmaya zorlamak olan genel bir görevi yerine getirmeliyiz. Düşmanımızı küçümseme-meliyiz; ABD askerleri, teknik güce sahiptir ve onu korkutucu kılacak silahlarla ve kaynaklarla desteklenmektedir. Onun sahip olmadığı şey, bugün onun en büyük düşmanı olan Vietnam askerlerinin en yüksek düzeyde sahip oldukları ideolojik itici güçtür. Biz, bu orduyu moralini bozarak yenilgiye uğratabiliriz; ve bu moral, onları bozguna uğratarak ve daha fazla kayıp verdirerek bo-zulabilir.

Ama zafere götüren bu kısa yol, daha başlangıçta açıkça istenmesi gereken özverileri içermektedir. Ve büyük olasılıkla, bu özveriler, sürekli olarak savaştan kaçtığımız, başkalarını bizim için kendilerini ateşe atmalarını istediğimiz zaman dayanmak zorunda olacağımız özverilerden da-ha az acı verici olacaktır.

Son kurtulacak ülke, büyük olasılıkla, silahlı mücadele olmaksızın ve emperyalizme karşı uzun ve acımasız bir savaşın etkilerinden ka-çınarak gerçekleşecektir. Ama bu mücadeleden ve bu mücadelenin dünya çapındaki sonuçların-dan kaçınmak olanaksız olacaktır; onun etkisi ay-nı, hatta daha büyük olacaktır. Geleceği önceden kestiremeyiz, ama özgürlüğü özleyip de zaferin bir kırıntısı olarak kendi özgürlüğünü bekleyen ve onun için mücadeleden kaçan bir ulusun öncüsü olmayı istemek gibi bozguncu sapmalara asla ka-pılmamalıyız.

Yararsız özverilerden kaçınmak kesinlikle doğrudur. Bu nedenle, bağımlı Amerika’nın kendisini barışçıl araçlarla kurtarmak için sahip olduğu gerçek olanakları açıkça ortaya koymak

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 27

Che Guevara

çok önemlidir. Bizim için bu sorunun çözümü çok açıktır: Bugünkü aşama, mücadeleye başlamak için en uygun bir an olabilir ya da olmaya-bilir, ama savaşmaksızın özgürlüğü elde edebile-ceğimiz konusunda hiç bir yanılsamaya kapılma-malıyız ve böyle hakka da sahip değiliz. Ve bu savaş, ne gözyaşartıcı bombalara karşı taşlarla verilen bir sokak çatışması ya da barışçıl genel grev olacak, ne de egemen oligarşilerin baskı aygıtını iki-üç günde yıkan öfkeli bir halkın savaşı olacaktır. Bu mücadele, uzun, sert bir mücadele olacak-ve onun cephesi, şehirlerdeki gerillaların barınak-ları, savaşçıların evleri –baskı güçleri onların aileleri arasında kendine kurbanlar arayacaktır–, katliama uğratılmış kırsal nüfus, düşman bombardı-manlarıyla yıkılmış kentler ve köyler olacaktır.

Onlar, bizi bu mücadeleye itiyorlar; bu mücadeleye hazır olmak ve bu mücadeleye giriş-mekten başka bir alternatif yoktur.

Başlangıç kolay olmayacaktır, hatta aşırı ölçüde zor olacaktır. Oligarşilerin tüm baskı gücü, tüm demagoji ve vahşiliyle onların amaçlarının hizmetinde olacaktır. İlk anlarda bizim görevimiz, hayatta kalmaktır; daha sonra silahlı propaganda (Vietnamca anlamıyla, yani düşmana karşı yürütülen, kazanılsın ya da kaybedilsin –ama savaşa-rak– çatışmaların propagandası) yürüten gerilla örneğini izlemek olacaktır: gerillaların yenilmezli-ği dersi sahipsiz kitleler arasında kök salacak; ulusal ruhu elektriklendirecek; daha şiddetli baskıla-ra karşı direnmek için daha zorlu görevlere hazırlayacak; mücadelenin bir unsuru olarak kin, düşmanın acımasız kini, bizi, insanın doğal sınırlarını aşan ve onun ötesine geçen, insanı etkin, şiddetli, seçici ve soğuk bir ölüm makinesine dönüştürmeye zorlayacaktır. Bizim askerlerimiz böyle ol-28 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

maz zorundadır; düşmana kin duymayan bir halk acımasız bir düşmanı yenemez.

Savaş, düşman onu nereye götürüyorsa oraya kadar götürülmelidir: onun evine, eğlence merkezlerine; topyekün savaş. Düşmana kışlala-rının dışında ve hatta içinde bile rahat edebileceği bir an, huzur içinde olabileceği bir an bile bıra-kılmamalı; nerede bulunuyorsa orada ona saldır-malı; hareket ettiği her yerde ona köşeye sıkıştı-rılmış bir hayvan duygusu verilmelidir. O zaman, onun morali bozulmaya başlayacaktır. O, gittikçe daha fazla hayvanlaşacaktır, ama böylece biz onun çöküntüsünün belirtilerini daha açık göre-ceğiz. Ve insanlığın kurtuluşu uğruna verilen savaşın bayrağı altında, uluslararası proleter ordularla gerçek bir proletarya enternasyonalizmi geliş-tirmeliyiz. Vietnam’ın, Venezüella’nın, Guatemala’nın, Laos’un, Gine’nin, Kolombiya’nın, Bolivya’-

nın, Brezilya’nın –yalnızca silahlı mücadelenin bugünkü sahnelerini sayarsak– bayrakları altında ölmek, bir Amerikalı, bir Asyalı, bir Afrikalı ve hatta Avrupalı için aynı ölçüde onur verici ve erişil-meye değer olacaktır.

İnsanın, bayrağı altında doğmadığı bir ülkede döktüğü her kan damlası, sonradan kendi ülkesinin kurtuluş mücadelesinde kullanılmak için, hayatta kalanların birlikte götüreceği bir de-neyimdir. Ve her bir ulusun kurtuluşu, bir başka ülkenin kurtuluş savaşında kazandığı bir aşama-dır.

Düşünce ayrılıklarımızı azaltma ve her şeyi mücadelenin hizmetine sokma zamanı gelmiştir.

Biz, büyük tartışmaların özgürlük için mücadele eden dünyayı parçaladığını biliyoruz, bu-nu kimse gizleyemez. Biz biliyoruz ki, bu tartış-

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 29

Che Guevara

malar, görüşmeler ve uzlaşmayla çözülmesi ta-mamen olanaksız olmasa da çok zor olabilecek boyutta ve keskinliktedir. Düşman partiler arasında bir görüşme yolu ve aracı bulmak boşunadır.

Ama düşman burada; o, her gün darbe indiriyor ve bizleri yeni darbelerle tehdit ediyor; ve bu darbeler, bugün olmazsa yarın ya da bir başka gün bizleri birleştirecektir. Bunu ilk kavrayanlar ve bu zorunlu birliği hazırlayanlar, halkların şükranları-na sahip olacaklardır.

Her bir tarafın kendi görüş açısını savundu-ğu zehirleyicilik ve katılık karşısında, biz, sahipsiz-ler, düşünce ayrılıklarını karara bağlamak için şu ya da bu tarafı tutamayız; kimi zaman şu ya da bu partinin belli görüşleriyle, ya da birinin görüşleriyle öteki tarafınkinden daha çok uzlaşsak bile.

Savaş zamanında şimdiki ayrılıkların görünür olması bir zayıflık anlamına gelir, ama bu aşamada, sözcüklerle bu ayrışmayı ortadan kaldırmaya girişmek bir yanılsamadır. Tarih onları silecek ya da gerçek anlamına kavuşturacaktır.

Mücadele içindeki dünyamızda taktiklere ilişkin, sınırlı amaçlara ulaşmak için kullanılacak eylem yöntemlerine ilişkin ayrılıklar, diğerlerinin düşüncelerine saygı göstererek tahlil edilmelidir.

Silahlı mücadeleyle emperyalizmin topyekün im-ha edilmesi olan büyük stratejik hedefimize ge-lince, biz, bu konuda dünyanın en uzlaşmazları-yız.

Zafer umutlarımızı şöyle özetleyelim: emperyalizmi, en sağlam siperi olan ABD tarafından yürütülen baskıyı bertaraf ederek, topyekün yo-ketmek. Taktik yöntem olarak, düşmanın kendi varoluş temellerinden, yani kendine bağlı bölgelerden sökerek kendi bölgelerinin dışında bir zorlu savaşa sokularak, tek tek ya da gruplar halinde 30 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

halkların adım adım kurtuluşunu sağlamak.

Bu, uzun süreli bir savaş demektir. Ve bir kez daha yineleyelim, bu, acımasız bir savaştır.

Savaş gelip çattığında, kimse onu yumuşatırım di-ye kendini aldatmasın ve kimse, halkı uğruna kat-lanabileceği savaşın sonuçlarının verdiği korkuy-la, savaşı başlatmakta duraksamasın. Bu, hemen hemen tek zafer umududur. Zamanın çağrısın-dan kaçamayız. Bunu, bize Vietnam sonsuz kahramanlık dersleriyle, kesin zaferin elde edilmesi için verilen mücadelenin ve ölümün hergünkü ve trajik dersleriyle göstermektedir.

Burada, Amerikan yaşam standartlarına alışmış emperyalizmin askerleri, kendi korunaklı üslerinin dışına adım attıkları anda düşman bölgesinde karşı karşıya kaldıkları ölümle, tüm halkın sürekli düşmanlığının yarattığı güvensizlikle düşman topraklarında yaşamak zorunda kaldıkları koşullarla yüzyüzeler. Bütün bunlar, ABD içinde bir tepkiye neden olmakta ve emperyalizmi zayıf-latan bir etken ortaya çıkarmaktadır: Kendi toprakları üzerinde sınıf mücadelesi.

Eğer dünyada ölümün kendi paylarına düşen kısmıyla ve müthiş trajedileriyle, hergünkü kahramanlıklarıyla, emperyalizme bitmez tükenmez darbeler indirerek, dünya halklarının artan nefretiyle emperyalizmin güçlerini parçalamak için iki, üç, daha fazla Vietnam gün ışığına çıksaydı, geleceğe daha güvenli bakabilirdik!

Ve eğer bizler, düşmana güçlü ve etkin darbeler vurmak için birleşebilseydik ve mücadele eden halklara her türlü yardımı etkin olarak artı-rabilseydik, gelecek o zaman nasıl da büyük ve yakın olacaktır!

Eğer biz, dünya haritasının küçük bir noktasında, verebileceğimiz az şeyi, yaşamımızı, öz-

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 31

Che Guevara

verimizi sunduğumuz bu mücadeleyi örgütlediği-miz ve görevimizi başarmak için çalıştığımız yerde, kanımızın suladığı ve artık bizim olan bir dünyada eğer bir gün son nefesimizi vermek durumunda kalırsak, o zaman, eylemlerimizin etki alanını iyi ölçüp biçtiğimiz ve kendimizi büyük proleter ordunun bir unsuru olmaktan daha fazla bir şey saymadığımız, ama Küba Devrimi’nden ve onun büyük kumandanının dünyanın bu parçası-na karşı gösterdiği tutumdan çıkan büyük dersten onur duyduğumuz bilinmelidir: “İnsanlığın kaderi tehlikedeyse, bir insanın ya da bir halkın karşı karşıya kaldığı tehlikeler ya da özveriler ne ifade eder ki?”

Bizim her eylemimiz emperyalizme karşı bir savaş narası ve insanlığın en büyük düşmanı ABD’ye karşı halkların birliği için bir savaş mar-şıdır.

Ölüm, nereden ve nasıl gelirse gelsin, savaş sloganlarımız kulaktan kulağa yayılacaksa ve silahlarımız elden ele geçecekse ve başkaları ye-ni savaş ve zafer naralarıyla ve de makineli tüfek sesleriyle cenazelerimize ağıt yakacaksa, hoş geldi, safa geldi.

[Che Guevara’nın Afrika, Asya ve Latın-Amerika Halkları Dayanışma Konferansı’na ( Tricontinental) “dünyanın herhangi bir yerinden” yolladığı bu mesaj, 16

Nisan 1967 tarihinde Konferans’ta okun-muş ve Nisan 1967’de Tricontinental dergi-sinde yayınlanmıştır.]

32 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

GERİLLA SAVAŞI: BİR YÖNTEM

Gerilla savaşı, tarih boyunca, pek çok zamanlarda ve değişik koşullarda, değişik hedeflere ulaşmak için kullanılmıştır. Son zamanlarda, üstün askeri güce sahip düşmana karşı düzensiz silahlı mücadele pek çok halk kurtuluş savaşlarında kullanılmıştır. Asya, Afrika ve Amerika, feodal, sömürgeci ya da yeni-sömürgeci sömürüye karşı mücadelede iktidarı ele geçirmek için bu tür eylemlere sahne olmuştur. Avrupa’da gerilla birlikleri, yerel ya da müttefik düzenli orduların tamamlayıcısı olarak kullanılmıştır.

Amerika’da gerilla savaşı değişik nedenlerle kullanılmıştır. Örnek olarak, Nikaragua’nın Se-govia bölgesinde César Augusto Sandino’nun20

gezici yankee birliklerine karşı savaş girişimini ve-rebiliriz; ve yakın zamanda Küba devrimci savaşı-Gerilla Savaşı: Bir Yöntem 33

Che Guevara

nı. O zamandan beri Amerika’da gerilla savaşı sorunu, kıtanın ilerici partilerinin teorik tartışmala-rında amaca uygunluğu ve uygulama olanakları sorunu olarak ele alınmaktadır ve pek çok karşı polemiklerin konusu haline gelmiştir.

Bu makalemizde gerilla savaşı üzerine ve onun doğru uygulanması konusundaki görüşleri-mizi ifade edeceğiz. Herşeyden önce, mücadelenin bu biçiminin sonuca ulaşmak için bir araç olduğunu vurgulamalıyız. Her devrimci için temel ve zorunlu olan bu sonuç, politik iktidarın ele ge-çirilmesidir. Amerika’nın değişik ülkelerinin özgün koşullarının tahlilinde, bu sonuca ulaşmak için yürütülen mücadelenin bir yöntemini ifade etmek için gerilla savaşı kavramını kullanmalıyız.

Buradan doğrudan doğruya şu soru ortaya çıkıyor: Gerilla savaşı, Latin-Amerika’da iktidarın ele geçirilmesi için tek formül müdür? Ya da her ne olursa olsun egemen mücadele biçimi mi olacaktır? Ya da mücadelede kullanılan değişik for-müllerden herhangi biri mi olacaktır? Son olarak şu soru: Küba örneği, kıtanın bugünkü durumuna uygulanabilir mi?

Polemiklerde, gerilla savaşına girişmek is-teyenler, kitle mücadelesini unutmakla eleştiril-mektedir, sanki gerilla savaşı ile kitle mücadelesi birbirine karşıtmışlar gibi. Bu görüş açısının ima ettiği şeyleri reddediyoruz, gerilla savaşı bir halk savaşıdır; halkın desteği olmadan savaşın bu biçimini yürütmeye kalkışmak kaçınılmaz bir felake-tin başlangıcıdır. Gerilla, belirli bir bölgede belirli bir alana yerleşmiş, olanaklı tek stratejik sonuca ulaşmak için, yani iktidarın ele geçirilmesi için bir dizi askeri eylemi gerçekleştirmek amacıyla silahlanmış halkın savaşçı öncüsüdür. Gerilla, tüm bölgenin ve alanın köylü ve işçi kitleleri tara-34 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

fından desteklenir. Bu önkoşullar olmadan gerilla savaşı olanaksızdır.

“Biz, Küba Devrimi’nin, Amerika’daki

mevcut koşullarda devrimci hareketin yasalarına üç temel katkıda bulunduğunu düşünüyoruz: Birincisi, halk güçleri orduya karşı bir savaşı kazanabi-lir. İkincisi, her zaman devrimin olması için elverişli tüm koşulların bir araya gelmesini beklemek gerekli değildir, ayaklanma odağının ( foco) kendisi bu koşulları yaratabilir. Üçüncüsü, azgelişmiş Amerika’da, silahlı savaşın temel alanı kırlar olmalıdır.

Bunlar, Küba Devrimi’nin Amerika’-

daki devrimci mücadelenin gelişmesi-ne yaptığı katkılardır ve bunlar, gerilla savaşının gelişebileceği kıtamızın herhangi bir ülkesinde uygulanabilir.” (Che Guevara, Gerilla Savaşı.)

İkinci Havana Bildirgesi 21 şunları belirtiyor:

“Ülkelerimiz, sanayinin azgelişmişli-

ği ve tarımın feodal karakteriyle belirlenen ortak koşullara sahiptir. Bu neden-le, kentli işçilerin yaşam koşulları zorlu olmasına rağmen, kırsal nüfus en korkunç baskı ve sömürü koşulları altında yaşamaktadır. Bir kaç istisna dışında, kırsal nüfus, mutlak bir çoğunluğa sahiptir, yaklaşık olarak Latin-Amerika nüfusunun %70’ini oluşturur.

Çoklukla kentlerde yaşayan toprak

sahipleri hesaba katılmazsa, bu büyük kitlenin geri kalanı çok düşük ücretlerle hacienda’larda22 gündelikçi olarak çalışmaktadır. Onlar, ortaçağdan farklı ol-Gerilla Savaşı: Bir Yöntem 35

Che Guevara

mayan sömürü koşullarında toprakta çalışırlar. Bu koşullar, Latin-Amerika’da yoksul kırsal nüfusun çok büyük bir devrimci potansiyel oluşturmasına neden olur.

Sömürücü sınıfların iktidarının temel dayanağı olan ordular, konvansiyonel savaşa göre yapılandırılmış ve donatılmışlardır; köylülerin kendi doğal alanlarında yürüttüğü düzensiz savaşla yüz yüze geldiklerinde kesinkes et-kisizdirler; düşen her devrim savaşçısına karşı on kişi yitirirler; görünmez ve yenilmez bir düşmanla savaşırken saflarında moral bozukluğu hızla yayılır; kentlerde işçi ve öğrencilere karşı baskı uygularken sergiledikleri akademik taktiklerin ve askeri gösterilerin burada hiç bir şansı yoktur.

Küçük savaşçı çekirdeklerin başlat-

tıkları mücadeleye, sürekli olarak yeni yeni güçler katılır; kitle hareketleri boy göstermeye başlar, eski düzen küçük küçük bin parçaya ayrılır, ve işte tam bu anda işçi sınıfı ve kentli kitleler savaşın kaderini belirler.

Düşmanın gücüne, sayısına ve kay-

naklarına rağmen, savaşın ilk başlangıcından itibaren bu çekirdeği yenilmez kılan nedir? Bu, halkın desteğidir ve giderek kitle desteğinin artacağına güvenebilirler.

Bununla birlikte, köylülük, içinde tu-tulduğu bilgisizlik ve tecrit edilmiş yaşam koşulları nedeniyle, işçi sınıfının ve devrimci aydınların devrimci ve politik 36 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

yönetimine gereksinme duyan bir sınıftır; onlar olmaksızın tek başına savaşı başlatamaz ve zafere ulaştıramaz.

Latin-Amerika’nın bugünkü tarih-

sel koşullarında ulusal burjuvazi, anti-feodal ve anti-emperyalist mücadele-ye önderlik edemez. Deneyimin göster-

diği gibi, uluslarımızın bu sınıfı, zaman zaman yankee emperyalizmiyle çıkar çatışmasına düşse de, emperyalizmle cepheden çatışma yeteneğine sahip

değildir, toplumsal devrim korkusuyla felç olmuştur ve sömürülen kitlelerin haykırışlarından korkar.”

Latin-Amerika’nın devrimci bildirgesinin özünü oluşturan bu açıklamaların etki alanını İkinci Havana Bildirgesi şöyle tanımlar:

“Her ülkenin öznel koşulları, yani bilinç, örgütlenme ve önderlik etmenleri, gelişme derecesinin büyüklüğüne ve küçüklüğüne bağlı olarak, devrimi hızlandırabilir ya da geciktirebilir; ama her tarihi dönemde er ya da geç nesnel koşullar olgunlaştığında, bilinç kazanılır, örgüt oluşturulur, önderlik ortaya çıkar ve devrim gerçekleşir.

Bunun barışçıl yoldan mı olacağı ya

da çok acılı bir doğumla mı dünyaya geleceği devrimcilere bağlı değildir; es-ki toplumun rahminde yer alan çelişkilerden üreyen yeni toplumun doğumu-

na direnen eski toplumun gerici güçlerine bağlıdır. Devrim, tarihte ebe rolünü oynar, gereksinme olmadıkça zora başvurmaz, ama doğuma yardım etme ge-

reksinmesi ortaya çıktığı zaman ikircik-Gerilla Savaşı: Bir Yöntem 37

Che Guevara

siz gereğini yapar. Bu doğumdur ki, kö-leleştirilmiş ve sömürülen kitlelere da-ha iyi bir yaşamın umudunu verir.

Bugün Latin-Amerika’nın bir çok ül-

kesinde devrim kaçınılmazdır. Bu gerçek, herhangi bir kişinin istemiyle belirlenmez. Bu, Latin-Amerika halkının içinde yaşadığı korkunç sömürü koşullarıyla, kitlelerin devrimci bilincinin gelişmesiyle, emperyalizmin dünya çapındaki bunalımlarıyla ve boyun eğdirilmiş ulusların evrensel kurtuluş hareketleriyle belirlenir.”

Amerika’daki gerilla sorununun tüm tahlilinde bu ilkelerden yola çıkacağız.

Bir amaca ulaşmak için bir mücadele aracı gerektiğini saptadık. Latin-Amerika’da iktidarı ele geçirmek için silahlı mücadeleden başka bir yolun olup olamayacağını belirlemek için öncelikle amacı tahlil etmeliyiz.

Barışçıl mücadele, hükümeti istifaya zorlayan – bunalımın özel koşullarında– kitle hareketleri yoluyla yürütülebilir; böylece halk güçleri sonunda iktidarı alabilirler ve proletarya diktatoryasını kurabilirler. Teorik olarak doğru. Latin-Amerika bağlamında bunu tahlil ettiğimizde, şu man-tıki sonuçlara ulaşmalıyız: Genel olarak bu kıtada, kitleleri burjuva ve toprak sahiplerinin hükümet-lerine karşı şiddet eylemlerine sürükleyen nesnel koşullar mevcuttur. Pek çok ülkede iktidar bunalımları ve devrim için gerekli bazı öznel koşullar vardır. Açıktır ki, bu koşulların hepsinin olduğu ülkelerde iktidarı ele geçirmemek suç oluşturacak-tır. Bu koşulların var olmadığı ülkelerde ise, değişik alternatiflerin ortaya çıkması ve teorik tartış-malarla her ülkeye uygun bir karara varılması el-38 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

bette doğrudur. Tarihin izin vermeyeceği tek şey, proletarya politikalarının teorisyen ve uygulayıcı-larının yapacakları hatadır. Hiç kimse öncü parti konumuna, üniversite diploması gibi sahip olamaz. Öncü parti olmak, iktidarı ele geçirme mücadelesinde işçi sınıfının en önünde olmaktır; zafere giden en kısa yoldan bu savaşa kılavuzluk et-meyi bilmek demektir. Bu, devrimci partilerimi-zin görevidir ve hata yapmamak için tahlilleri de-rinlikli ve kapsamlı olmalıdır.

Bugün Amerika’da oligarşik diktatörlük ile halkın baskısı arasında kararsız bir denge durumu görüyoruz. Biz, “oligarşi” sözcüğünü, feodalizmin az ya da çok varlığını sürdürdüğü ülkelerdeki burjuvazi ile toprak sahibi sınıf arasındaki gerici ittifakı tanımlamak için kullanıyoruz. Bu diktatörlük-ler, kendi sınırsız sınıf egemenlikleri dönemi boyunca işlerini kolaylaştırmak için kendi kendilerine oluşturdukları belli bir “legal” çerçeve içinde işlerini yürütürler. Kitlelerin baskısının çok güçlü olduğu ve burjuva yasallığının, kitlelerin baskısını durdurmak için kendi yapıcıları tarafından çiğ-nenmek zorunda olduğu bir aşamayı yaşamakta-yız. Tüm yasallığın ya da egemen sınıfın yaptırım-larının özgün olarak kurumlaştırıldığı yasaların açıkça çiğnenmesi, sadece halk güçlerinin baskısını artırmaya hizmet eder. O zaman oligarşik diktatörlük, cephesel bir çatışmaya girmeksizin proletaryayı baskı altına almak için eski anayasal düzenin eski yasalarını kullanmaya girişir. Bu noktada bir çelişki ortaya çıkar. Halk, artık diktatörlüğün eski ve yeni baskı önlemlerine daha az katla-nır ve onları kırmaya çalışır. Burjuva devletin oto-riter, baskıcı ve sınıfsal özelliklerini asla unutmamalıyız. Lenin, bundan şöyle söz eder:

“Devlet, sınıf karşıtlıklarının uzlaş-Gerilla Savaşı: Bir Yöntem 39

Che Guevara

mazlığının ürünü ve belirtisidir. Devlet, sınıf karşıtlıklarının nesnel olarak uzlaş-tırılamaz olduğu yerde ve zamanda ortaya çıkar. Ve karşıt olarak, devletin varlığı da, sınıf karşıtlıklarının uzlaşmazlığı-nı tanıtlar.” ( Devlet ve Devrim) Diğer bir ifadeyle, biz, “demokrasi” sözcü-ğünün, sömürücü sınıfların diktatoryasını mazur göstermek için kullanmasına, kavramın derinliği-ni yitirmesine ve yurttaşlara verilen az ya da çok belirli özgürlüklerin kazanımı anlamına gelme-sine izin vermemeliyiz. Devrimci iktidar sorununu görmezlikten gelerek, sadece belli bir burjuva yasallığını yeniden kurmak için mücadele etmek, egemen toplumsal sınıfların kurduğu bir başka diktatoryal düzene geri dönmek için mücadele etmek demektir. Bu, her durumda, mah-kuma ucunda daha az ağır bir gülle olan pranga-ya vurulması için savaşmak demektir.

Bu çatışma koşullarında oligarşi, kendi an-laşmalarını bozar, “demokrasi” görüntüsünü atar ve baskı için oluşturulmuş üstyapıyı kullanmaya çalışsa da, halka saldırır. Ve yeniden bir ikilemle yüz yüze geliriz: Ne yapmalı? Yanıtlıyoruz: Şiddet, sadece sömürücülerin tekelinde değildir, sömürülenler de şiddet uygulayabilirler ve dahası, zamanı geldiğinde kullanmalıdırlar. José Marti’nin sözüyle: “Bir ülkede kaçınılabilir savaşı başlatan-lar suçlu olduğu gibi, kaçınılmaz bir savaşı durdurmaya çalışanlar da suçludurlar.” Diğer taraftan Lenin şöyle söylüyor:

“Sosyal-demokrasi savaşa hiç bir za-

man duygusal açıdan bakmamıştır. O, insan toplumundaki çatışmaların ortadan kaldırılmasının vahşi bir aracı olarak savaşı lanetler. Ama sosyal-demok-40 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

rasi, sınıflara bölünmüş bir toplumda, insanın insan tarafından sömürüldüğü yerde, savaşların kaçınılmaz olduğunu bilir. Bu sömürüye son vermek için, her yerde ve her zaman sömürücüler tarafından, egemen ve baskıcı sınıflar tarafından başlatılan savaştan uzak dura-mayız.”

Lenin bunu 1905’te söyledi. Daha sonra

“Proleter Devrimin Askeri Programı”nda sınıf mücadelesinin yapısı üzerine tahlil yaparken şunları saptıyordu:“Sınıf savaşımını kabul eden herkes, iç savaşı da kabul etmek zorundadır.

Her sınıflı toplumda iç savaş doğal, ve bazı koşullarda sınıf savaşımının kaçınılmaz devamı, gelişmesi ve şiddetlen-mesidir. Bu, her büyük devrimle doğ-rulanmıştır. İç savaşı kabul etmemek ya da görmezlikten gelmek, büyük bir oportünizme düşmek ve sosyalist devrimi yadsımak olur.”

Bu demektir ki, yeni toplumların ebesi olan şiddetten korkmamalıyız; ama şiddete, halk ön-derlerin en elverişli koşulları buldukları anda baş-vurulmalıdır.

Bu koşullar nelerdir? Öznel olarak birbirini tamamlayan ve mücadele içinde derinleşen iki etkene bağlıdır: Değişimin gerekliliğinin bilinci ve devrimci değişim olanağının kesinliği. Nesnel koşullarla bağlantılı –hemen hemen tüm Amerika’da mücadelenin gelişmesi için büyük ölçüde uygundur– bu iki etmen, devrimci amaca ulaşmak için iradenin sağlamlığı ve dünyadaki yeni güçler dengesi eylem tarzını belirleyecektir.

Sosyalist ülkeler ne kadar uzak olsalar da, Gerilla Savaşı: Bir Yöntem 41

Che Guevara

mücadele eden halklara olumlu etkileri olacak, sadece onların örneği bile halka daha büyük bir güç verecektir.

Fidel Castro bu yılın (1963) 26 Temmuzun-da şöyle söylüyor:

“Devrimcilerin görevi, özellikle bu anda, dünyada güçler dengesinde ortaya çıkan değişiklikleri tanımlamak, bunların nasıl bir üstünlük sağladığını bilmek ve bu değişikliklerin halkın mücadelesini nasıl kolaylaştırdığını kav-ramaktır. Devrimcilerin görevi, Latin-Amerika devrimcilerinin görevi, güçler dengesindeki değişikliğin Latin-Amerika’da toplumsal devrim mucizesi yarat-masını beklemek değildir; tersine, devrimci hareket için uygun her çeşit üstünlüğü kullanmak ve devrim yapmak-

tır!”

Bazıları şöyle söylüyor: “Belirli özgün durumlarda devrimci savaşın politik iktidarın ele geçirilmesi için en iyi araç olduğunu kabul ediyoruz, ama bizi zafere götürecek Fidel Castro’ları, büyük önderleri nereden bulalım?” Fidel Castro, diğer insanlar gibi, tarihin bir ürünüdür. Amerika’da ayaklanmacı savaşı yönetecek politik ve askeri önderler, eğer mümkünse tek kişide bir araya gelmiş olanlar, savaş sanatını, savaşın kendi yöntemi içinde öğreneceklerdir. İnsanın yalnızca ki-taplardan öğrenebileceği ne bir sanat, ne de bir meslek vardır. Savaş, bu durumda en büyük öğ-retmendir.

Doğaldır ki, bu görev, ne basit olacaktır, ne de ağır tehlikelerden uzaktır.

Silahlı mücadelenin gelişiminde, devrimin geleceği için çok büyük tehlike taşıyan iki an var-42 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

dır. İlk tehlike anı, hazırlık aşamasında ortaya çıkar ve bunun üstesinden gelme biçimi, halk güçlerinin amaçlarını açıkça ortaya koyduğu kadar, mücadele kararlılığının da bir ölçüsünü gösterecektir. Burjuva devlet, halkın mevzilerine karşı harekete geçtiğinde, bu üstünlük anında, saldıran düşmana karşı savunma sürecine geçilmesi zorunludur. Nesnel ve öznel asgari koşullar olgunsa, savunma, silahlı savunma olmalıdır, öyle ki halk güçleri düşmanın darbelerinden sadece bu yolla kurtulabilir. Silahlı savunma kamplarının, düşman darbelerinden kaçanların sığınacakları yerler olmasına da izin verilmemelidir. Belirli anlarda gerilla, halkın savunma hareketi, düşmana saldırı yeteneğini içinde taşımalıdır ve bu saldırı yeteneği sürekli olarak geliştirilmelidir. Bu saldırı yeteneği, zaman içinde halk güçlerinin katalizatör karak-terini belirler. Yani gerilla savaşı, pasif bir kendini savunma değildir; saldırarak savunmadır. Bunu böyle kabul ettiğimiz andan itibaren, politik iktidarın ele geçirilmesi gerillanın nihai hedefi olur.

Bu ilk an önemlidir. Toplumsal süreçler-de şiddet ile şiddetsizlik arasındaki fark, karşılıklı atışların sayısıyla ölçülemez; o, akıp giden somut durumlarla ilişkilidir. Kendi göreceli zayıflığının ve stratejik gücünün bilincinde olan halk güçlerinin, durumun kötüleşmemesi için düşmana karşı insiyatifi ele almasının gerekli olduğu doğru anı bilmek zorundayız. Oligarşik diktatörlük ile halkın baskısı arasındaki denge bozulmalıdır. Diktatörlük, güce başvurmaksızın işlevini yerine getirmeye çalışır; böyle anlarda, onun gerçek niteliği-nin gerici toplumsal sınıfların diktatörlüğü olduğunu gizleyen maskesini indirmeye zorlamalıyız.

Bu, mücadeleyi geriye dönüşün olmayacağı bo-yuta kadar derinleştirecektir. Halk güçlerinin ba-Gerilla Savaşı: Bir Yöntem 43

Che Guevara

şarısı, dolayısıyla uzun erimli silahlı eylemin başlangıç aşaması, diktatörlüğü bir karara –geri çekilmek ya da mücadeleye girişmek– zorlama görevini yerine getirmeye bağlıdır.

İkinci tehlike anından kaçınma becerisi, halk güçlerinin büyüyen gücüne bağlıdır. Marks, her zaman şunu önerirdi: “Devrimci süreç bir kez başladığında, proletarya aralıksız olarak darbeler indirmelidir”. Sürekli gelişmeyen bir devrim, geri-leyen bir devrimdir. Savaşçılar, eğer bitkin, inanç-larını yitirmeye başlamışlarsa, bu noktada burjuvazinin bazı manevralarını mücadelenin ürünleri olarak görebilirler; örneğin eski zorbadan daha melek yüzlü ve daha tatlı sesli bir başka baya hükümeti devretmek için seçimleri düzenlemek, ya da genellikle ordu tarafından yapılan, ilerici güçlerin doğrudan ya da dolaylı desteğini alan, gericilerin hükümet darbesini sahnelemek. Daha başka manevralar da vardır, ama amacımız bu gibi taktik hileleri tahlil etmek değildir.

Dikkati öncelikle yukarda sözü edilen askeri darbe manevrasına yöneltiyoruz. Askerler gerçek demokrasi için ne yapabilirler? Eğer onlar, gerici sınıfların ve emperyalist tekellerin yalnızca egemenlik aracıysalar ve ellerindeki silahlara dayanan bir tabaka olarak sadece kendi ayrıcalıklarını korunmak için çaba gösteriyorlarsa, onlardan nasıl bir bağlılık beklenebilir?

Askerler, ezenler için en zor durumlarda, gerçekte bozguna uğramış bir diktatörü devirmek için komplo kuruyorlar. Bunu, aşırı şiddet kullan-maksızın –ki bu noktada genel olarak oligarşinin çıkarlarına uygun olmayan bir yöntemdir– kendi sınıf ayrıcalıklarını korumayı başaramayan bir diktatörü devirmek için yaptıkları söylenebilir.

Bu ifade, askerlerin, hizmet ettikleri toplu-44 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

luktan ayrılarak, dolayısıyla gerçekte ona karşı isyan eden bireysel savaşçılar olarak mücadelede yer almalarının reddi demek değildir. Onlardan, bir tabakanın temsilcisi olarak değil, bir savaşçı olarak devrimci yönetimin çerçevesi içinde yarar-lanılmalıdır.

Uzun bir süre önce Engels, Fransa’da İç Savaş’ın üçüncü baskısına önsözde şöyle yazıyor:

“Her devrimden sonra işçiler henüz

silahlı idiler; bu durumda işçilerin si-lahsızlandırılması burjuvalar için birin-cil görevdi. Bu yüzden, işçilerin kanı pahasına kazanılmış her devrimden son-

ra, işçilerin yenilgisiyle sonuçlanan yeni bir mücadele patlak verir.” (Akt. Lenin, Devlet ve Devrim.)

Herhangi bir tipte biçimsel bir değişimin el-de edildiği ve onu stratejik olarak geri çekilmenin izlediği sürüp giden bu mücadeleler oyunu, kapitalist dünyada yıllardır yinelenmektedir. Dahası, proletaryanın bu biçimde sürekli aldatılması, düzenli aralıklarla bir yüzyıldan daha uzun süredir devam etmektedir.

Bir diğer tehlike, ilerici partilerin burjuva yasallığının belli yönlerini kullanarak devrimci eylem için daha elverişli koşulları koruma arzusuy-la, kavramları karmakarışık etmeleri (ki eylem sürecinde çok sık rastlanılan bir durum) ve kesin stratejik hedefi, iktidarın ele geçirilmes i hede-fini unutmalarıdır.

Marksist-Leninist parti yöneticileri bu anların anlamını açıkça çözümleme yeteneğine sa-hipseler ve kitleleri en üst düzeyde harekete geçi-rirlerse, temel çelişkinin doğru çözüm yoluna kitleleri yöneltirlerse, burada özetle tahlil ettiğimiz devrimin bu iki zor anının üstesinden gelinir.

Gerilla Savaşı: Bir Yöntem 45

Che Guevara

Bu tezler geliştirildiğinde, silahlı mücadele düşüncesi ve bu mücadelenin bir yöntemi olarak gerilla savaşı er ya da geç kabul edilecektir.

Bugünkü koşullarda Amerika’da gerilla savaşının en doğru yöntem olduğunu neden düşünüyoruz? Amerika’daki mücadelenin merkez eksenin-de gerilla eyleminin zorunlu olduğu düşüncemi-zin temel kanıtları var.

Birincisi, düşmanın kendi iktidarını korumak için savaşacağı gerçeği kabul edilirse, baskı ordusunun imhasını düşünmek gerekir. Bunu yapmak için bir halk ordusuna ihtiyaç vardır. Bu ordu kendiliğinden ortaya çıkmaz; düşmanın cephaneliğinden silahlanmalıdır. Bu, halk güçleri ve onun önderleri, her zaman kendinden da-ha üstün güçlerin saldırısına maruz kalacakların-dan ve yeterli savunma ve manevra olanağına sahip olmayacaklarından, uzun ve zorlu bir mücadeleyi gerektirir.

Diğer taraftan, gerilla çekirdeği, mücadele için elverişli bir arazide oluşturulur, devrimci komutanın sürekliliğini ve güvenliğini sağlar. Halk ordusunun genel kurmayı tarafından yönetilen kentli güçler, büyük öneme sahip eylemler ger-çekleştirebilirler. Bu gruplar yokedilebilse bile, devrimin ruhunu öldüremezler; onun yönetimi, kırsal üslerden, kitlelerin devrimci ruhunu can-landırmayı ve başka savaşçılar için yeni güçler ör-gütlemeyi sürdürecektir.

Daha da önemlisi, bu bölgede, geçiş döneminde sınıf diktatörlüğünü etkin biçimde yönlen-direcek olan geleceğin devlet aygıtını inşa etmeye başlanır. Mücadele ne kadar uzun sürerse, geniş ve daha karmaşık yönetim sorunları ortaya çıkar ve bunların çözümü, kadroları, gelecekteki iktidarı sağlamlaştırma ve ekonomiyi geliştirme gi-46 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

bi zorlu görevlere hazırlayacaktır.

İkincisi, Latin-Amerika köylülüğünün genel durumu ve yerli ve yabancı sömürücüler arasındaki ittifaka dayanan çerçeve içinde feodal yapı-lara karşı mücadelenin giderek daha patlayıcı ha-le gelme özelliği.

İkinci Havana Bildirgesi’ne geri dönelim:

“Amerika halkları, geçen yüzyılın

başlarında kendilerini İspanyol sömürgeciliğinden kurtardılar, ama sömürüden kurtaramadılar. Feodal toprak sahipleri İspanyolların valilerinin yetkileri-ni üstlendiler, yerlilerin acı dolu kölelikleri sürüp gitti. Latin-Amerika insanı yi-ne bu ya da başka biçimde bir köle olarak kaldı ve halkların en küçük umutları bile oligarşilerin iktidarı ve yabancı sermayenin boyunduruğu altında ezilmek-

tedir. Bu, şu ya da bu derece farklarıyla Amerika’nın gerçeğidir. Bugün Latin-Amerika, İspanyol sömürge imparator-

luğundan çok daha kötü, çok daha güç-

lü ve çok daha acımasız bir emperyaliz-me bağımlıdır.

Latin-Amerika devriminin önüne ge-

çilemez nesnel ve tarihsel gerçeği karşısında yankee emperyalizminin tutu-mu nedir? Latin-Amerika halklarına kar-şı sömürgeci bir savaşa hazırlanmak; Latin-Amerika halklarının mücadelesini kan ve ateşle engellemek için, politik bahanelerle ve gerici oligarşilerin temsilcileriyle yapılan anlaşmalara dayanan görüntüsel yasal araçlarla zor aygıtını yaratmak.”

Bu nesnel durum, bizim köylülerin uyuşuk Gerilla Savaşı: Bir Yöntem 47

Che Guevara

gücünü ve Latin-Amerika’nın kurtuluşu için bu gücü yararlı hale getirmeye gereksinme olduğunu gösterir.

Üçüncüsü, mücadelenin kıtasal niteliğidir.

Amerika’nın özgürlüğünün bu aşaması, özgün bir toprak üzerinde iktidar mücadelesi veren iki yerel gücün çarpışması olarak düşünülebilir mi? Kesinlikle hayır! Halk güçleri ile baskı güçleri arasındaki mücadele, ölümüne bir mücadele olacaktır.

Yankee’ler, çıkarları gereği ve Latin-Amerika’daki mücadele belirleyici olduğundan, bu mücadeleye müdahale edeceklerdir. Müdahale ettikleri zaman, tüm baskı güçlerini ve kıtasal baskı aygıtı örgütlerini buna uygun olarak hazırlamış

olacaklardır. Ama şimdiden onlar, bütün güçleriyle bunun için çalışıyorlar; sahip oldukları tüm im-ha silahlarıyla halk güçlerini cezalandıracaklar-dır; devrimci iktidarın pekiştirilmesine izin ver-meyeceklerdir. Eğer bunlardan biri başarıya ula-şırsa, yeniden saldırıya geçecekler, yeni iktidarı tanımayacaklar, devrimci güçleri bölmeye çalı-şacaklar, her çeşit sabotajcıyı kullanacaklar, ülke sınırlarında sorunlar yaratacaklar, gerici devletleri onun üstüne gönderecekler, yeni devleti ekonomik olarak çökertmeye ve yok etmeye çalışa-caklardır.

Bu koşullar altında Latin-Amerika’da, tek bir ülkede zafere ulaşılması ve zaferin pekiştirilmesi çok zordur. Baskı güçlerinin birliğine karşı halk güçlerinin birliği ile yanıt verilmelidir. Baskının dayanılmaz olduğu tüm ülkelerde, isyan bayrağı açılmalıdır ve bu bayrak, tarihsel zorunluluk nedeniyle kıtasal karakterde olacaktır. Fidel’in söylediği gibi, And dağları, Latin-Amerika’nın Sierra Maestra’sı olacaktır. Ve uçsuz bucaksız bu kı-48 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

tanın tüm toprakları, emperyalist güce karşı verilecek ölüm-kalım mücadelesinin savaş alanı olacaktır. Bu mücadelenin, ne zaman kıtasal boyut-lara ulaşacağını ya da ne kadar süreceğini şimdiden söyleyemeyiz; ama tarihsel, ekonomik ve politik koşulların kaçınılmaz sonucu olarak gelişeceğini ve zafere ulaşacağını şimdiden söyleyebiliriz. Ve bu yönelim değiştirilemez.

Koşullar gerektirdiğinde, diğer ülkelerin du-rumlarından bağımsız olarak mücadeleye başlamak, her ülkedeki devrimci gücün görevidir. Mücadelenin gelişimi genel stratejiyi belirleyecektir.

Mücadelenin kıtasal niteliği öngörüsü, her iki ta-raftaki güçlerin tahlilinin ürünüdür, ama bu, bağımsız hareketleri asla dışarda bırakmaz. Bir ülkenin bir bölgesinde başlayan mücadele, nasıl ki diğer bölgelerdeki gelişmeyi belirliyorsa, devrimci savaşın başlatılması da, komşu ülkelerde yeni koşulların gelişmesine katkıda bulunur.

Devrimin gelişmesi, genellikle ters orantılı gel-gitler biçiminde olur. Devrimin yükselişi, karşı-devrimin düşüşüdür ve tersine, devrimci düşüş

anlarında karşı-devrimci yükseliş ortaya çıkar. Bu anlarda, halk güçlerinin durumu zorlaşacaktır ve en az hasarla bunu atlatabilmek için en iyi savunma araçlarına başvurmalıdırlar. Düşman olağanüstü güçlüdür ve kıtasal boyuttadır. Bu nedenle, sınırlı alanlarda kararlar oluşturmak için yerel burjuvazinin görece zayıflığı tahlillerde kullanıla-maz. Bu yerel oligarşiler ile silahlı halkın olası ittifakı daha az düşünülebilir. Küba Devrimi alarm çanını çaldı. Güçler ayrışması tamamlanacaktır: bir tarafta sömürenler, diğer tarafta sömürülenler. Küçük-burjuva kitlesi, çıkarlarına ve ona hi-tap edenlerin politik becerisine göre, şu ya da bu Gerilla Savaşı: Bir Yöntem 49

Che Guevara

tarafa eğilim gösterecektir; onun tarafsız kalması ayrıksı bir durum olacaktır.

Devrimci savaşın böyle bir görünümü olacaktır. Bir gerilla odağının ( foco) nasıl oluşturula-cağına bakalım.

Göreceli küçük çekirdek, ister bir karşı-saldırıya uğramamak, ister büyük bir saldırıdan kaçınmak amacıyla gerilla savaşı için uygun bir alan seçer ve burada harekete geçer. Şu noktalar açıkça ortaya konulmalıdır: İlk başlangıçta gerillanın görece zayıflığı, işlerini, araziyi tanımak, halkla bağlantılar kurarken çevreyi kuşatmak ve daha sonraları destek üsleri olabilecek yerleri tahkim etmekle sınırlar.

Burada sözünü ettiğimiz ön koşullar altında gelişmeye başlayan bir gerillanın hayatta ka-labilmesi için üç koşul vardır: sürekli hareket, sürekli dikkat ve sürekli şüphe. Askeri taktiğin bu üç unsurunun doğru uygulanması olmaksızın gerillanın hayatta kalması çok zordur. Şunu unutmamalıyız ki, bu anlarda, gerillanın kahramanlığı, belir-lenmiş amacın büyüklüğü ve onun gerçekleştiril-mesi için yapılması gereken özverilerin çokluğu ölçüsünde büyük olacaktır.

Bu özveriler, günlük çatışmalar, düşmanla yüzyüze savaş olmayacaktır; bunlar, gerillanın bireysel olarak, fiziksel ve zihinsel olarak direnmesi çok zor olan biçimler olacaktır.

Gerillalar, belki düşman tarafından ağır biçimde cezalandırılacaklardır. Kimi zaman grupla-ra bölünecekler, kimi zaman tutsak edilirlerse işkence göreceklerdir. Operasyon alanında av hay-vanları gibi izlenecekler; düşmanın peşinde ol-masının yarattığı endişe onları sürekli izleyecek-tir. Herkese şüpheyle bakacaklardır; bölgenin 50 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

köylüleri bile, bazı durumlarda kendilerini baskı güçlerinden korumak için onları ihbar edeceklerdir. Ölümün bin kez mevcut bir kavram ve zaferin yalnızca bir devrimcinin hayal edebileceği rü-ya olduğu anlarda, ölümden ya da yaşamdan başka bir alternatif olmamacasına.

İşte gerillanın kahramanlığı budur. Bu nedenle, yürüyüşün de ve belirli bir anda verilecek bir çatışmadan kaçınmanın da bir savaş biçimi olduğu söylenir. Belirli bir alanda düşmanın genel üstünlüğüne karşı, gerek düşmandan daha fazla birlikleri yoğunlaştırma ya da bölgeyi tam olarak kullanma yeteneğiyle, gerekse güçler dengesinin üstünlüğünü ele geçirerek, belirli bir anda görece üstünlük sağlayacak taktikler bulmak zorunludur.

Bu koşullarda taktik zafer kaçınılmazdır; eğer görece üstünlük kesin değilse, eyleme geçmemek daha iyidir. Çatışmanın “nasıl” ve “ne zaman” tercih edileceğine karar verilir; zaferle sonuçlanma-yacak çatışmalara girilemez.

Büyük politik-askeri eylemin bir parçası olan gerilla, gelişecek ve pekişecektir; o zaman gerilla ordusunun başarısının temel unsuru olan destek üsleri oluşturulacaktır. Bu üsler, düşmanın çok ağır kayıplar pahasına girebileceği nok-talardır; devrimin kale burçlarıdır, gerillanın barı-nağı ve daha yoğun saldırıları için başlangıç nok-talarıdır.

Taktik ve politik durumun güçlükleri aşıl-dığında bu noktaya ulaşılacaktır. Gerillalar, halkın öncüsü olarak kendi işlevlerini asla unutamaz-lar ve bu nedenle, kitlelerin tam desteğine dayanan devrimci bir iktidar kurmak için gerekli politik koşulları yaratmak zorundadırlar. Köylülüğün büyük istemleri, koşulların izin verdiği ölçüde ve biçimde, tüm halkın dayanışma ve yardımlaşma-Gerilla Savaşı: Bir Yöntem 51

Che Guevara

sını sağlayacak şekilde yerine getirilmelidir. Eğer ilk anlarda gerillanın askeri durumu zorlu olacak-sa, politik durum da daha az kolay olmayacaktır.

Nasıl ki tek bir askeri hata gerillayı tasfiye edebi-lecekse, politik bir hata da, uzun dönemde onun gelişmesini engelleyebilecektir.

Mücadele, politik-askeri mücadeledir, böyle gelişmelidir ve böyle kavranılmalıdır.

Gerilla büyüme sürecinde, eylem kapasi-tesi belli bir bölgede öyle büyük bir noktaya ula-şır ki, pek çok savaşçı burada yoğunlaşır. O zaman, kumandanlardan birisinin içinde yer aldığı

“arı kovanı eylemi” başlar; sağlam bir gerilla bir başka bölgeye hareket eder ve gerilla savaşının gelişim zinciri orada yinelenir. Bu komutan merkezi komutaya bağlıdır.

Bu noktada, bir halk ordusu oluşturulmadan zaferin umut edilemeyeceğine işaret etmek zorunludur. Gerilla güçleri belirli bir genişliğe kadar yayılabilirler; kentlerde ve diğer bölgelerdeki halk güçleri düşmana zarar verebilirler; ama gericilerin askeri potansiyeli hala sapasağlam ayakta kalabilecektir. Nihai amacın düşmanın imhası olduğunu hiç bir zaman akıldan çıkartmamak gerekir. Yaratılan bütün yeni bölgeler, düşman hatları-nın gerisindeki bölgeler ve büyük kentlerde faaliyet gösteren güçler, bütün bunlar tek bir komuta altında birleştirilecektir. Orduların özelliği olan sı-kı hiyerarşik kumanda yapısı kurmaya çalışılma-yacak, ama stratejik bir komuta yapısı oluşturulacaktır. Gerillalar, belirli bir eylem özgürlüğü içinde, en güvenilir ve en güçlü bölgelerden birisi-ne yerleşmiş olan merkezi genel karargahın tüm stratejik talimatlarını yerine getirmeli ve gerektiği zamanda güçlerin birleştirilmesi için koşulları ha-zırlamalıdır.

52 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

Gerilla savaşı ya da kurtuluş savaşı, kural olarak üç aşamaya sahiptir. Birinci aşama, küçük gücün düşmana küçük darbeler indirdiği stratejik savunma aşamasıdır; bu güç, pasif savunma yapmak için küçük bir çember içine sığınmaz, ama onun savunması, gerçekleştirebileceği sınırlı sal-dırılardan oluşur. Bundan sonra düşmanın ve gerillanın eylem olanaklarının dengede olduğu bir aşamaya ulaşılır. Ve son aşama, büyük kentlerin ele geçirilmesine, büyük çaplı kesin sonuçlu çar-pışmalara ve sonuçta düşmanın topyekün imha-sına götürecek olan baskı ordusunun kuşatılması aşamasıdır.

Her iki gücün birbirlerini ciddiye aldıkları denge noktasına erişildikten sonra gerilla savaşı, bundan sonraki gelişim sürecinde yeni özellikler kazanır. Manevra kavramı kendisini kabul ettir-meye başlar: istihkamlara saldıran büyük kollar, birliklerin kaydırılmasıyla hareketli savaş ve görece güçlü saldırı araçları. Ama düşmanın hala elinde bulundurduğu direnme ve karşı saldırı kapasi-tesinden dolayı, bu hareketli savaş gerilla savaşının yerini almaz; sadece düzenli birliklerle halk ordusu kristalize olduğu zamana kadar gerilla tarafından yürütülen bir eylem biçimidir. Gerilla, bu anda bile hala ana güçlerin eylemleriyle, düşmanın haberleşme ağını imha ederek ve tüm savunma aygıtını sabote ederek “saf” biçimiyle süre-cektir. Savaşın kıtasal olacağını daha önce söy-ledik. Bu, savaşın uzatılmış bir savaş olacağı demektir; savaşın bir çok cephesi olacaktır, uzun zaman içinde çok kana ve sayısız yaşama malo-lacaktır. Amerika’da başka bir olgu, güçlerin kutuplaşması olgusu ortaya çıkar, yani halkın silahlı öncüsüyle kentlerde, kırlarda ya da tüm ülkede Gerilla Savaşı: Bir Yöntem 53

Che Guevara

iktidarın ele geçirilmesi anında, emperyalistlerin ve ulusal sömürücü sınıfların bir seferde tasfiye edilecekleri gelecek devrimci savaşta, sömürenler ile sömürülenlerin safları net biçimde ayrışır.

Sosyalist devrimin ilk aşaması kristalize olacak ve halk, yaralarını sarmaya ve sosyalizmi inşa etmeye hazır olacaktır.

Daha az kanlı olanaklar var mıdır?

Dünyanın son paylaşımı yapılalı çok oldu ve ABD, bu paylaşımda bizim kıtanın aslan payı-nı aldı. Bugün “eski dünya”nın emperyalistleri yeniden gelişiyor ve AET’nin gücü Kuzey Amerika’yı bile korkutuyor. Tüm bunlar, başka olanakların va-rolabileceği konusunda, belki emperyalistler arasındaki mücadelenin gelişmesiyle güçlü bir ulusal burjuvazi ile ittifak kurma olanağı konusunda bizim inançlarımızı güçlendirebilir. Sınıf mücadelesinde pasif politikalar asla iyi sonuçlar getirmez ve burjuvazi ile ittifak, ne kadar devrimci görünür-se görünsün, sadece geçici özelliğe sahiptir; zaman etmeni, bu tür ittifakları tercih etmeye bizi zorlayabilir. Amerika’da temel çelişkinin keskinleşmesi öylesine hızlıdır ki, emperyalist kampın pazar mücadelesi çelişkisinin “normal” gelişimini altüst edecek gibi görünmektedir.

Ulusal burjuvazinin büyük çoğunluğu Kuzey Amerika emperyalizmiyle birleştiler ve onunla aynı kaderi paylaşacaklardır. Bu, ulusal burjuvazi ile diğer emperyalistler arasında anlaşmalar yapılsa bile ya da Kuzey Amerika emperyalizmiyle olan çelişkilerin çöküşüne gelinse bile, er ya da geç tüm sömürenler ile tüm sömürülenlerin katı-lacağı temel mücadelenin çerçevesi içinde gerçekleşecektir. Düşman sınıflar arasındaki uzlaşmaz güçlerin kutuplaşması, şimdiye kadar gani-metin paylaşılması konusunda sömürenler ara-54 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

sındaki çelişkinin gelişiminden çok daha hızlı olmuştur. İki kamp vardır. Alternatif, her birey için ve nüfusun her bir özgün kesimi için daha net olacaktır.

İlerleme İçin İttifak 23, denetlenemeyeni denetime alma girişimidir.

Ama eğer AET ya da bir başka emperyalist grubun Amerikan pazarlarına yönelmesi, temel çelişkinin gelişiminden çok daha hızlı olursa, mücadeleyi sürdüren ve onun son amacının açık bi-lincine sahip yeni gönüllülerden yararlanan halk güçlerinin açılan gediklerden içeri girmesi yeterli olacaktır.

Sınıf düşmanlarına, ne bir mevzi, ne bir silah, ne de bir sır verilebilir, yoksa bunlar yitirilir.

Gerçekte Amerikan savaşı görünür hale geldi mi? Bu savaşın ilk alanları Venezüella, Guatemala, Kolombiya, Peru, Ekvator... mu olacak?

Yoksa bu çatışmalar yalnızca sonuç vermeyen bir huzursuzluk göstergesi midir? Bu mücadelelerin sonucu önemli değildir. Son tahlilde bir ya da iki hareketin geçici olarak yenilgiye uğratılması da sorun değildir. Belirleyici olan, devrimci değişim gerekliliğinin bilincinin gün be gün olgunlaşması ve bunun olanaklılığının kesinliğidir.

Bu bir öngörüdür. Tarihin bizi haklı çıkara-cağı inancıyla yapılmış bir öngörüdür. Amerika’nın ve emperyalist dünyanın nesnel ve öznel etmen-lerinin tahlili, İkinci Havana Bildirgesi’ne dayanan bu iddiaların kesinliğini bize göstermektedir.

Guerra de Guerrillas: Un Método

Cuba Socialista

N° 25, Eylül 1963

Gerilla Savaşı: Bir Yöntem 55

Che Guevara

EK-I

İKİNCİ HAVANA BİLDİRGESİ

FİDEL CASTRO

18 Mayıs 1895’de, bağımsızlığımızın önderi José Marti, kalbine sıkılan bir İspanyol kurşunuyla öldürülmeden kısa bir süre önce arkadaşı Manuel Mercado’ya yazdığı bitmemiş mektubunda şöyle söylüyordu: “... ülkem ve yükümlülüklerim için yaşamımı yitirmenin hergünkü tehli-keleri içinde... yazmaya şimdi zaman bulabildim. Görevim, çok geç olmadan Küba’nın bağımsızlığını sağlayarak ABD’nin Antiller’in tamamını denetimi altına almasını ve ardından ülkelerimiz üzerindeki baskısını arttırmasını engellemek. Bu ana kadar yaptıklarımın ve bundan sonra yapacaklarımın hepsi bu

II. Havana Bildirgesi 57

Fidel Castro

amaca yöneliktir...

Halk, Küba’nın emperyalist ilhakı-

nın önlenmesinin yaşamsal olduğunu anlıyor... Bu ilhak, bizim Amerikamızın uluslarının hepsinin, kendilerini hor gören barbar kuzey tarafından zorla ilha-kı sürecinin başlangıç noktası olacaktır ve engellenmelidir. Biz bunu kanımız-la engelliyoruz. Halkın, bizim ve onların çıkarına olan bu özverili davranışı açıkça ve kararlılıkla benimsemesiyle en-gellenmiş olacaktır.

Halk, Küba’nın emperyalist ilhakının

önlenmesinin yaşamsal olduğunu anlı-

yor... ve bizim Amerikamızın uluslarının zorla ilhakı engellenmelidir ve kanımız-la engellemek durumundayız. Onları küçümseyen vahşi Kuzey, bizim ve onların çıkarları için yapılacak özverilerin açıkça ilan edilmesiyle engellenebilir.

Canavarların arasında yaşadım ve

onların bağırsaklarını biliyorum; ve benim sapanım, Davut’un sapanıdır.”

Marti, 1895’de Amerika’yı bekleyen tehlike-yi işaret ediyor ve adıyla-sanıyla emperyalizmden söz ediyor. O, herkesten çok daha fazla Amerika halklarına, Latin-Amerika halklarını küçümseyen Yankee’lerin açgözlülüklerine direnen Küba’ya dikkatlerini yöneltmelerini söylüyor. Onun Küba ve Amerika için döktüğü kanıyla yazdığı sözcükler, onun anısına Küba halkının bu bildirgesinin başında yer almaktadır.

67 yıl geçti. Porto Riko bir koloni oldu ve hala askeri üslerle dolu bir koloni. Küba da emperyalizmin pençesine düştü. Emperyalist birlikler topraklarımızı işgal ettiler. Platt düzenleme-58 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

siyle24, iğrenç yabancı müdahale hakkını onayla-yan yüz kızartıcı hükümler taşıyan ilk anayasamız oluşturuldu. Bizim zenginliklerimiz onların eline geçti, bizim tarihimiz çarpıtıldı, bizim hükümeti-miz ve politikalarımız tümüyle denetleyicilerin çıkarlarına göre şekillendirildi; ulus, altmış yıl boyunca ekonomik, politik ve kültürel katliama maruz kaldı.

Ama Küba, yükseldi. Küba, bedelini öde-yerek gayrı meşru koruyucularından kendini kur-tarabildi. Küba, yazgısını emperyalist zorbalara bağlıyan zincirleri kırdı, zenginliklerini geri aldı, kültürünü temizledi ve Amerika’nın özgür toprakları olarak egemenlik bayrağını açtı.

Şimdi ABD, Amerika’ya karşı Küba’nın gücünü asla kullanamayacak, tersine Latin-Amerika devletlerinin çoğuna egemen olan ABD, Küba’ya karşı Amerika’nın gücünü kullanmaya çalışıyor.

Küba tarihi, Latin-Amerika’nın tarihi değil midir? Latin-Amerika’nın tarihi, Asya, Afrika ve Okyanusya’nın tarihi değil midir? Ve tüm bu halkların tarihi, dünyanın emperyalizm tarafından en acımasız ve en vahşi sömürülmesinin tarihi değil midir?

Geçen yüzyılın sonunda ve bugünkü yüzyılın başlangıcında, bir avuç ekonomik olarak gelişmiş ulus dünyayı kendi aralarında paylaştılar, ekonomik ve politik egemenliklerini insanlığın üçte ikisine kabul ettirdiler ve onları ekonomik olarak gelişmiş kapitalist ülkelerin egemen sınıfları için çalışmaya zorladılar.

Belli bazı Avrupa ülkeleri ile ABD’nin sanayi gelişiminin en üst düzeyine yükselmelerine olanak tanıyan tarihsel koşullar, dünyanın geri ka-lanını onların egemenliklerinin ve sömürülerinin öznesi haline getirmiştir.

II. Havana Bildirgesi 59

Fidel Castro

Sanayi güçlerinin genişlemesinin devindi-ricisi nedir? Bunlar, ahlaki nedenler miydi? Kendilerinin iddia ettikleri gibi “uygarlık” mıydı? Hayır!

Ekonomik nedenlerdir.

Amerika’nın keşfinden beri, Avrupalı fatihleri diğer ülkelerin topraklarını işgal etmek ve insanlarını sömürmek için deniz aşırı bölgelere sevk eden temel güdü, zengin olma tutkusudur.

Amerika’nın keşfi, Avrupa’da çok para eden Doğu mallarına en kısa yoldan ulaşmaya çalışırken gerçekleşti.

Yeni bir toplumsal sınıf, ticari mallar imal eden üreticiler ve tacirler, ortaçağın çöküş aşamasında, feodal toplumun toprak sahipleri ve serflerinin rahminden doğdu.

Altın hırsı, bu yeni sınıfın girişimlerini teşvik eden güdüdür. Kâr tutkusu, tarih boyunca onları yönlendiren özendirici güç olmuştur. Manüfaktü-rün ve ticaretin büyümesiyle, bunların toplumsal etkisi de büyüdü. Feodal toplumun rahminde gelişen üretici güçler, feodalizmin köleliğe dayanan ilişkileriyle, yasalarıyla, kurumlarıyla, felsefesiy-le, ahlakıyla, sanatıyla ve politik ideolojisiyle da-ha fazla çatışmaya başladı.

Yeni felsefi ve politik düşünceler, yeni haklar ve devlet kavrayışı, burjuvazinin entelektüel temsilcileri tarafından ortaya atıldı; bunlar, toplumsal yaşamın yeni gereksinmelerine karşılık geldiğinden, giderek ezilen kitlelerin bilinçlerine de yerleşti.

O zamanlar bunlar, feodal toplumun eskimiş düşüncelerine karşı devrimci düşüncelerdi.

Burjuvazi tarafından yönetilen köylüler, zanaatçı-lar ve işçiler, feodal düzeni, onun felsefesini, dü-şüncesini, kurumlarını, yasalarını ve egemen sınıfın ayrıcalıklarını ortadan kaldırdı, yani soylulu-60 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

ğu devirdiler.

Bu dönemde burjuvazi, devrimin haklı ve adil olduğunu kabul ediyordu. Feodal düzenin, şimdiki kapitalist toplumsal düzen için düşündü-ğü gibi, sonsuz olduğunu düşünmüyordu.

Burjuvazi, feodal kölelikten kendilerini kurtarmaları için köylülüğü teşvik etti; zanaatçı-ları ortaçağ loncalarının karşısına çıkardı ve politik iktidara talip oldu. Mutlak monarşi, soyluluk ve yüksek din adamları tabakası, kralın kutsal hakları ve toplumsal düzenin değişmezliği iddiasıyla kendi sınıf ayrıcalıklarını inatla savundu. O zamanlar liberal olan burjuvazinin felsefe sözcüleri-nin, Voltaire, Diderot ya da Jean Jacques Rousse-au’nun ortaya koyduğu düşünceler, egemen sınıfların gözünde ciddi bir suç olarak görülüyordu; tıpkı bugün, burjuvazinin gözünde, sosyalist olmanın ve Marks, Engels ve Lenin’in düşüncele-rinden söz etmenin suç olarak görüldüğü gibi.

Burjuvazi iktidarı aldığı ve feodal toplumun kalıntıları üzerinde kendi kapitalist üretim tarzını kurduğu zaman, onun devleti, yasası, düşünceleri ve kurumları da bu üretim tarzının üzerinde yükseldi. Bu kurumlar, ilk andan itibaren, egemen düzenin özünü, özel mülkiyeti kutsar.

Üretim araçlarının özel mülkiyetine ve serbest rekabete dayanan yeni toplum, iki sınıfa bö-lünmüştür: bir tarafta sürekli gelişen ve verimlili-ği artan üretim araçlarının sahipleri; diğer tarafta, tüm zenginlikten yoksun olan, sadece kendi emek gücüne sahip olan, yaşamak için bu emek gücünü herhangi bir mal gibi pazarda satmak zorunlu kalanlar.

Feodal köleliğin kırılmasıyla, üretici güçler olağanüstü boyutlarda gelişti. Çok sayıda işçi ça-lıştıran büyük fabrikalar ortaya çıktı.

II. Havana Bildirgesi 61

Fidel Castro

En çağdaş ve teknik olarak en verimli fabrikalar, rakiplerini pazarlardan sürüp attı.

Sanayi donanımın maliyeti sürekli arttı. Da-ha fazla sermaye birikimine gereksinme duyar hale geldi. Üretimin daha büyük bölümü, daha az sayıda insanın eline geçti. Böylece büyük kapitalist kuruluşlar doğdu ve daha sonra, birleşmenin derecesine ve özelliğine uygun olarak, büyük sanayi birlikleri, karteller, sendikalar, tröstler ve kor-porasyonlar üretimin büyük bir bölümünü denetim altına aldılar, diğer bir ifadeyle, sanayinin en güçlü yöneticileri oldular. Kapitalizmin ilk aşama-sının ayırıcı özelliği olan serbest rekabet, kendi aralarında anlaşarak pazarları denetim altına alan tekelleri yarattı.

Kaynakların devasa niceliği, tekellerin elinde biriken milyarlarca dolar nereden geliyor? Basit, insan emeğinin sömürüsünden. Kendisini kıt kanaat geçindirecek bir ücretle çalışmaya zorlanan milyonlarca insanın gücü, devasa tekelci ser-mayeyi üretir. Daima daha zengin, daha güçlü ayrıcalıklı sınıfların serveti işçilerden gelir. Bu sınıflar, bankalar aracılığıyla, kendi paralarını değil, tüm toplumun parasını kullanır. Bu yüzden devasa sanayi ile bankaların birleşmesi gündeme gelir ve finans-kapital ortaya çıkar. Onlar, sürekli daha büyük niceliklerle biriken sermayenin büyük artı-değeriyle ne yaparlar? Onlarla dünyayı istila ederler. Her zaman kâr peşinde koşarak, ekonomik olarak zayıf ülkelerin doğal kaynaklarını ele geçir-meye başlarlar ve bu ülkelerin insanlarının emeğini sömürürler, onlara kendi gelişmiş ülkelerin-deki işçilere ödediklerinden çok daha düşük ücret öderler.

Böylece, dünyanın toprak ve ekonomik olarak bölüşülmesi başlar. 1914’de, 8-10 emper-62 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

yalist ülke, kendi sınırlarının ötesindeki bölgeleri, 83.700.000 kilometre kare ve 970 milyon insanı boyundurukları altına almışlardı. Basitçe söy-lersek, dünyayı kendi aralarında paylaştılar.

Ama dünya, sınırlı bir alana sahip ve en üc-ra köşesine kadar paylaşılmış olduğundan, ayrı tekelci uluslar arasında dünyanın yeniden paylaşımı için çatışma ve mücadele başladı. Bu mücadelenin kökeni, eşitsiz gelişimle tekelci uluslar arasında sanayi ve ekonomik gücün dağılımının orantısızlığına dayanır. Patlak veren emperyalist savaş, elli milyon insanın ölmesine, on milyon insanın yaralanmasına ve maddi ve kültürel zengin-liğin yok olmasına mal olmuştur. Karl Marks şöyle yazar: “sermaye, her zaman baştan ayağa kan ve pislik içinde dünyaya gelir.”

Kapitalist üretim tarzı, kendi sınırlarına ulaştığı zaman, insanlığın ilerlemesinin çok büyük engeli haline gelir. Burjuvazi, kendi kökeninden gelen kendi çelişkilerini kendi içinde taşır. Devasa üretici güçlerini kendi döl yatağında geliştirir-ken, aynı zamanda yeni ve değişik toplumsal gü-cü, proletaryayı da geliştirir. Kapitalizmin eskimiş

ve aşınmış düzenini, bu devasa üretim araçlarının bireysel mülkiyetini, halk için toplumsal mülkiyete dönüştürerek, insan toplumunun tarihsel geli-şimine uygun üstün bir sosyo-ekonomik biçimle değiştirmeyi hedefleyen proletarya, burjuvazi tarafından yaratılmış ve çoğaltılmıştır. Üretici güçlerin gelişmesinin bu düzeyinde, özel mülkiyete dayanan düzen eskir, anarşik bir nitelik alır ve milyonlarca insanın üzerinde küçük bir toplumsal azınlığın diktatörlüğüne dönüşür.

İnsanların çıkarı, kapitalist üretimin anar-şisini durdurmayı emrediyor; kapitalist sistemin parçaları olan ekonomik bunalımları, savurgan-II. Havana Bildirgesi 63

Fidel Castro

lığı ve açgözlü savaşları durdurmayı emrediyor.

İnsan ırkının büyüyen gereksinmeleri ve bunları doyurma olanağı, planlı ekonomik gelişmeyi ve üretim araçlarının ve doğal kaynakların akılcı kul-lanımını talep ediyor.

Emperyalizm ve sömürgeciliğin büyük ve çözülemez bunalımlara girmesi kaçınılmazdır.

Genel bunalım, I. Dünya Savaşı’nın sonunda, Rus-ya’da çar imparatorluğunu deviren işçi ve köylülerin devrimiyle başladı ve kapitalist kuşatma ve saldırganlık koşullarında kurulan dünyanın ilk sosyalist devleti, insanlık tarihinin yeni bir çağını açtı. O

günden bugüne, emperyalist sistemin bunalımları ve bozulması giderek daha da kötüleşti.

Emperyalist güçler tarafından başlatılan, ve Sovyetler Birliği ile diğer Avrupa ve Asya halklarını kanlı bir kurtuluş savaşının içine çeken II.

Dünya Savaşı, faşizmin yenilgisiyle, dünya çapında sosyalist kampın oluşmasıyla ve sömürge ve bağımlı halkların kendi egemenlikleri için müca-deleleriyle sona erdi. 1945-1957 arasında 1,2 mil-yardan daha fazla insan Asya ve Afrika’da bağım-sızlıklarını kazandı. Halkların döktüğü kanlar bo-şa gitmedi.

Bağımlı ve sömürge halkların hareketi, dünyayı harekete geçiren ve emperyalizmin son bunalımını gösteren evrensel karakterde bir olgu-dur. Küba ve Latin-Amerika dünyanın bir par-çasıdır. Bizim sorunlarımız, emperyalizmin genel bunalımının ortaya çıkardığı sorunlarının ve doğan ile ölen dünya arasındaki çatışmanın yansısı olan halkların mücadelesinin bir parçasını oluşturur. Ulusumuza karşı yürütülen iğrenç ve vahşi kampanyalar, emperyalistlerin halkın kurtuluşunu önleme çabalarının boş olduğu kadar umut-64 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

suz olduğunu da gösterir. Küba, özel bir yoldan emperyalistlere darbe indiriyor.

Küba Devrimi’ne karşı Yankee’lerin kinin arkasında ne gizlidir? Ekonomik olarak azgelişmiş, diğer ülkelerin güvenliğini ya da ekonomile-rini tehdit edecek mali ve askeri araçlara sahip olmayan yedi milyon nüfusa sahip küçük bir ülkeye karşı, 350 milyon nüfusu temsil eden çağdaş dünyanın en güçlü ve en zengin emperyalist gücü ile tüm kıtanın oligarşilerini aynı saldırgan amaçlarla birleştiren komplolar mantıksal olarak nasıl açıklanır?

Onları birleştiren ve harekete geçiren kor-kudur. Ama korku, Küba Devrimi korkusu değil, Latin-Amerika devrimi korkusudur. İşçilerin, köylülerin, aydınların, öğrencilerin ve orta sınıfın ilerici kesimlerinin, Küba’da devrimci anlamda iktidarı ele geçirmesinden korkmuyorlar. Yankee tekelleri ve gerici Amerika oligarşileri, ezdikleri ve sömürdükleri ülkelerdeki işçilerin, köylülerin, öğrencilerin, aydınların ve orta sınıfın ilerici kesimlerinin, devrimci anlamda iktidarı almasından korkuyorlar. Kıtanın yağmalanmış halkının kendilerini ezenlerin silahlarını ele geçirmesinden ve Küba gibi Amerika’nın özgür halkları olmasından korkuyorlar.

Onlar umuyorlar ki, Küba Devrimi ezilirse, onları tehdit eden devrim hayaleti, onlara acı çektiren korkular kaybolacak. Küba Devrimi’ni tasfiye ederek, halkların devrimci ruhunu tasfiye ede-ceklerini umuyorlar. Küba’nın devrimleri ihraç et-tiğini sayıklıyorlar. Onların tacir ve tefeci zihniyet-leri, devrimleri satılabilir, satın alınabilir, ödünç verilebilir, ithal edilebilir ve ihraç edilebilir herhangi bir ticari mal gibi düşünüyor.

İnsan toplumlarının gelişiminin nesnel ya-II. Havana Bildirgesi 65

Fidel Castro

salarını hiç bilmeyen bu cahiller, tekelci, kapitalist ve yarı-feodal düzenlerinin ölümsüz olduğuna inanıyorlar. Batıl inanç, cehalet, öznelcilik, prag-matizm ve diğer sapık düşüncelerin bir karışımı olan kendi gerici ideolojileriyle eğitilmiş bu kişiler, tarihin sömüren sınıfların çıkarlarına uygun olarak hareket ettiği imgesine sahipler. Onlar, devrimlerin, bireysel düşüncelerden ya da kutsal yasalardan, kendi yanlarında yer alan tanrılardan doğup öldüğüne inanıyorlar.

Onlar, her zaman, ilk hıristiyanları arena-larda aslanlara atan Roma köleci toplumunun patrisyen putperesleri gibi, feodalizmin ve mutlak monarşinin muhafızlığını yapan ortaçağın en-gizisyoncuları gibi, yeni burjuvazinin liberal dü-şüncelerinin ilk temsilcilerini yakmayı düşünür-ler. Bugünün piskoposları, burjuva ve tekelci düzeni savunmak için proletarya devrimlerini aforoz ediyorlar.

Tüm tarihsel dönemlerde tüm gerici sınıflar, sömürenler ile sömürülenler arasındaki çelişkinin en üst düzeye ulaştığı, yeni toplumsal düzenin gelmekte olduğunun belirtilerinin ortaya çıktığı zamanlarda, kendi düşmanlarına karşı ifti-ra ve baskı silahlarını devreye sokarlar. İlk hıristiyanlar Roma’nın yakılmasından sorumlu tutuldu-lar ve genç-yaşlı demeden katledildiler. Giordano Bruno25 gibi felsefeciler, Hus26 gibi reformcular ve feodal düzenle uyuşmayan binlerce insan, engizisyon tarafından dine aykırı düşünce sahibi oldukları için kazığa geçirilerek yakıldılar. Bugün proletarya savaşçılarının maruz kaldığı zulüm, tekelci ve burjuva basının köşe yazarları tarafından yapılıyor. Her tarihsel çağda ve her zaman egemen sınıflar, ezilen çoğunluk ile ayrıcalıklı azınlığın oluşturduğu “kendi” toplumunu, düzenini, 66 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

ülkesini savunma adı altında canice suçlar işler;

“kendi” sınıf düzenini mülksüzleştiricilerine karşı kan ve ateşle korur; meyvelerini sadece kendilerinin aldığı ve halkın geri kalan kesiminin bu mey-velerden yararlanmasının önlendiği “yurt”, yeni bir toplumu, adil bir düzeni ve yurdun herkesin yurdu olmasını hedefleyen devrimcilerin baskı altına alındığı yerdir.

Ama tarihin evrimi, insanlığın ileri yürüyüşü, ne durdurulabilir, ne de durur. Tarihin gerçek yapıcısı halk güçleri, onların maddi varlık koşulları tarafından belirlenir; özgürlük ve daha iyi yaşama gibi yüksek amaçlar, bilim, teknik ve kültür alanlarında insanlığın ilerlemesiyle ortaya çıkar ve egemen oligarşiler tarafından terörle ezil-meye çalışılır.

Her ülkenin öznel koşulları, yani bilinç, örgütlenme ve önderlik etmenleri, gelişme derecesinin büyüklüğüne ve küçüklüğüne bağlı olarak, devrimi hızlandırabilir ya da geciktirebilir; ama er ya da geç her tarihi dönemde, er ya da geç nesnel koşullar olgunlaştığında, bilinç kazanılır, örgüt oluşturulur, önderlik ortaya çıkar ve devrim gerçekleşir.

Bunun barışçıl yoldan mı olacağı ya da çok acılı bir doğumla mı dünyaya geleceği devrimcilere bağlı değildir; eski toplumun rahminde yer alan çelişkilerden üreyen yeni toplumun do-ğumuna direnen eski toplumun gerici güçlerine bağlıdır. Devrim, tarihte ebe rolünü oynar, gereksinme olmadıkça zora başvurmaz, ama doğuma yardım etme gereksinmesi ortaya çıktığı zaman ikirciksiz gereğini yapar. Bu doğumdur ki, köleleş-tirilmiş ve sömürülen kitlelere yeni ve daha iyi bir yaşamın umudunu verir.

Bugün Latin-Amerika’nın bir çok ülkesin-II. Havana Bildirgesi 67

Fidel Castro

de devrim kaçınılmazdır. Bu gerçek, herhangi bir kişinin istemiyle belirlenmez. Bu, Latin-Amerika halkının içinde yaşadığı korkunç sömürü koşullarıyla, kitlelerin devrimci bilincinin gelişmesiyle, emperyalizmin dünya çapındaki bunalımlarıyla ve boyun eğdirilmiş ulusların evrensel kurtuluş

hareketleriyle belirlenir.

Bugün duyulan kaygılar, isyanın açık belir-tileridir. Kendi asıl yerleri olan Afrika’dan kopartı-larak getirilen (ve daha sonra beyazlar, siyahlar, melezler, mestizo’lar27 ve yerlilerle yeni bir ulusal çekirdek oluşturan) kölelere dayanan köleci ve feodal sömürünün dört yüzyılının tanıklık ettiği gibi, bu kıtanın derinliklerinden gelmektedir.

Bugün onlar, küçümsenen, küçük düşürülen ve Yankee boyunduruğu altında yaşayan ve yarının daha iyi olacağını uman kardeşlerimizdir.

Amerika halkları, geçen yüzyılın başlarında kendilerini İspanyol sömürgeciliğinden kurtardılar, ama sömürüden kurtaramadılar. Feodal toprak sahipleri İspanyolların valilerinin yetkileri-ni üstlendiler, yerlilerin acı dolu kölelikleri sürüp gitti. Latin-Amerika insanı yine şu ya da bu biçimde köle olarak kaldı ve halkların en küçük umutları bile oligarşilerin iktidarı ve yabancı sermayenin boyunduruğu altında ezilmektedir. Bu, şu ya da bu derece farklarıyla Amerika’nın gerçeğidir.

Bugün Latin-Amerika, İspanyol sömürge impa-ratorluğundan çok daha kötü, çok daha güçlü ve çok daha acımasız bir emperyalizme bağımlıdır.

Latin-Amerika devriminin önüne geçilemez nesnel ve tarihsel gerçeği karşısında Yankee emperyalizminin tutumu nedir? Latin-Amerika halklarına karşı sömürgeci bir savaşa hazırlanmak; Latin-Amerika halklarının mücadelesini kan ve ateşle engellemek için, politik bahaneler-68 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

le ve gerici oligarşilerin temsilcileriyle yapılan anlaşmalara dayanan görüntüsel yasal araçlarla zor aygıtını yaratmak...

ABD hükümetinin Latin-Amerika’nın iç po-litikalarına müdahalesi, her zaman aleni ve diz-ginsiz olmuştur.

Örneğin, İnter-Amerikan Savunma Konseyi, tekellerin hizmetinde şok birlikleri olarak görev yapmak için eğitilmiş olan Latin-Amerika ordularının en gerici ve Yankee yanlısı subayları içinde yuvalanmıştır.

Latin-Amerika’da Kuzey Amerika’nın askeri misyonu, her ulusta, subaylara en gerici düşünceleri aşılayan ve orduları kendi politik ve ekonomik çıkarlarının aracı haline dönüştürmeye çalışan CIA’ya doğrudan bağlı sürekli bir istihbarat aygıtı kurmaktır.

Halihazırda Kuzey Amerika yüksek komu-tanlığının Panama Kanalı bölgesinde, feodal sömürüye karşı köylü kitlelerinin silahlı eylemlerini ezmek amacıyla, devrimci gerillalarla savaşmak için Latin-Amerikalı subayları eğittiği özel okullar var.

CIA’nın ABD’de Latin-Amerikalı ajanları en ince suikastlar için eğittiği özel okulları var; ve Yankee’lerin askeri hizmetinde, anti-emperyalist liderleri fiziksel olarak tasfiye etme politikası yürütülmektedir.

Değişik Latin-Amerika ülkelerinde Yankee elçilikleri, işçi, öğrenci ve aydın örgütlerine saldırmak ve yaygın bir terör uygulamak için faşist çeteleri örgütlüyor, eğitiyor ve silahlandırıyor. Oligarşinin kendi çocuklarından, lümpenlerden ve düşük ahlaka sahip kesimlerden oluşturulan bu faşist çeteler, kitle hareketlerine karşı bir dizi saldırı eylemleri hazırlığı içindeler.

II. Havana Bildirgesi 69

Fidel Castro

Hiç bir şey, emperyalizmin müdahalesini, yakın zamanda Santo Domingo’da meydana gelen olaylardan daha açık gösteremez. ABD, hiç bir meşruiyeti olmaksızın, bu cumhuriyetle hiç bir diplomatik ilişki kurmaksızın, savaş gemilerini göndererek, eğer Balaguer hükümeti askeri yardım arayışını sürdürürse, Dominik halkının isyan merkezi Santo Domingo’ya kara birliklerini gön-dereceğini küstahça bir kibirle ilan etti. Balaguer iktidarı, egemen her Latin-Amerika ülkesi gibi, yabancı müdahalesi olmaksızın kendi iç sorunlarını çözümleme hakkına, kesinlikle sahte olan bu hakka sahipti. ABD, varolan uluslararası kural-lara, OAS’ın varlığına rağmen bu hakkı hiçe saydı. Onun bu pervasızlığı, Dominik devrimini önlemek için deniz piyadelerinin karaya çıkartılma-sı politikası, zorba, gayrı-meşru, kriz düzeninden daha çok yeni bir korsan yasası oluşturmayı he-defliyor. Bunun amacı, Latin-Amerika halklarını kurtarmak değildir. Latin-Amerika’da, kriz zamanlarında kendi halkına karşı Yankee birliklerini kullanmaya hazır yeterince yönetici zaten var.

Kuzey Amerikan emperyalizminin ilan ettiği politikanın, Latin-Amerika’da herhangi bir ülkedeki devrimci harekete karşı, yani işçileri, öğrencileri, köylüleri, Latin-Amerikalı kadın ve erkekleri öldürmek için asker gönderme politikasının kendi tekelci çıkarlarını ve kendisini destekleyen hain oligarşilerin ayrıcalıklarını korumaktan başka bir amacı yoktur.

Şimdi açıkça görülebilir ki, ABD hüküme-tiyle Latin-Amerika hükümetlerinin, gerçekte var olmayan varsayımsal yabancı tehlikeden korunmak adına oluşturduğu, çokluk gizli ve halkın bil-mediği askeri anlaşmaların tek amacı, halkın mücadelesini önlemektir. Bu anlaşmalar, halka kar-70 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

şıdır, sadece tek bir tehlikeye, Yankee çıkarlarını tehdit eden kurtuluş hareketi tehlikesine karşıdır.

Halk kendisine sormalıdır: Niçin böylesine askeri anlaşmalar yapılıyor? Teknik olarak çağdaş savaş

için yetersiz, ama grevleri ezmek için, kitle göste-rilerini dağıtmak için, toprağı kanla sulamak için etkin olan silahlar niçin alınıyor? Rio de Janeiro anlaşmasının ve binbir çeşit uluslararası konfe-ransın askeri misyonu ne?

II. Dünya Savaşı’ndan bu yana Latin-Amerika ulusları çok daha fazla yoksullaştı, onların ih-racatları sürekli değer kaybetti, ithalatları pahalan-dı, kişi başına düşen milli gelir düştü, çocuk ölüm oranları azalmadı, okuma-yazma bilmeyenlerin sayısı yükseldi, halk yeterli toprağa, konuta, okula, hastaneye sahip değil, iletişim ve yaşam araç-larından yoksun. Diğer taraftan Kuzey Amerikan yatırımları on milyarlarca dolara ulaştı.

Bunlara ek olarak, Latin-Amerika ucuz hammadde sağlıyor ve bitmiş ürünleri pahalıya satın alıyor. Latin-Amerika’nın ABD ile ticareti, ilk İspanyol fatihlerinin yerlilerle altın ve gümüş ile ayna ve değersiz süs eşyalarını değiş-tokuş etme-lerine benziyor. Akan zenginlik selini korumak, Latin-Amerika kaynaklarını daha fazla denetime almak ve sıkıntı içindeki halkları daha fazla sömürmek için askeri heyetleri ve Washington’un diplomatik lobisi askeri anlaşmaların arkasına gizleniyor.

Latin-Amerika uluslarının iç işlerine müdahale etme ve egemenliğini yavaş yavaş boğ-ma politikası, Punta del Este’da yapılan dışişleri bakanları toplantısında28 doruk noktasına ulaştı.

Punta del Este’de Yankee emperyalizmi, halklarımızın ulusal egemenliğinden vazgeçen ve Latin-Amerika’nın iç olaylarına Yankee’lerin müdaha-II. Havana Bildirgesi 71

Fidel Castro

le hakkını kutsayan kıtanın en itibarsız yönetici-leriyle işbirliği yaparak, politik baskı ve ekonomik şantajla bakanları birlikte hareket etmeye zorladı.

Halklar, Bolivar’dan Sandino’ya kadar onlara karşı savaşan büyük insanlara rağmen Kuzey Amerika Birleşik Devletleri’nin arzularına topyekün teslim edildi.

Hem ABD hükümeti, hem sömürücü oligarşilerin temsilcileri, hem de feodal beylerin ve tekellerin parasını ödediği gerici büyük basın, halklarımızın kendi kaderlerini belirleme hakkını resmen yok eden bu anlaşmayı gizledi; bu kıtanın tarihinin en büyük komplosu bir kalemde silindi.

Kapalı kapılar arkasında, iğrenç ve yasadışı toplantılarda, sömürgelerin Yankee bakanları, direnen ve vicdanı elvermeyen bazı bakanlar Yankee hazinesinin milyonlarıyla açıkça satın alınarak bir günde karar aldılar. Kıtanın üç-te birini oluşturan oligarşilerin bir avuç temsilcisi, kendilerine dikte ettirilen anlaşmalarla, bağımsızlık savaşlarından bu yana tüm ülkelerin bedelini kanla ödedikleri temel ilkeyi Yankee efendile-rine gümüş tepsi içinde sundular. Bu hileli ve za-vallı anlaşmalar, kendi ahlaki fiyaskosuyla, zorla sağlanan oybirliğiyle, emperyalizmin Pirus zaferi-ne benziyor. Bu evrensel skandal, Latin-Amerika halklarını birbirlerine daha da yakınlaştırma pahasına imzalanan anlaşmaların ölüm tehlikesini azaltmayacaktır.

Bu şer kurulunda, bu canavarca girişimi suçlayan ve tarihe geçecek bir güçle ve ağırbaşlı-lıkla, sadece Küba’nın haklarını değil, Amerika kı-tasındaki bizim tüm kardeş uluslarımızın haklarını savunan Küba’nın sesi, Amerika ve dünya halklarının gözü önünde korkusuzca gürledi. Küba’nın sözleri, hırsız çoğunluk arasında hiç bir yankı bul-72 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

madı, ama yanıt da veremediler; onun yıkıcı sav-larını, açık ve cesur sözlerini sessizce dinlediler.

Küba’nın konuşması, halk arasında yankılandı ve tarih tarafından yanıtlanacaktır.

Punta del Este’de Küba Devrimi ile Yankee emperyalizmi arasında büyük bir ideolojik savaş

başladı. Konuşan taraflar kimin temsilcisi? Küba, halkı temsil ediyor; ABD, tekelleri. Küba, Amerikanın ezilen kitlelerinin sözcüsü; ABD, sömürücülerin, oligarşik ve emperyalist çıkarların. Küba egemenlikten yana; ABD müdahaleden yana. Kü-ba, yabancı kuruluşların ulusallaştırılmasının yanında; ABD, yabancı sermayenin yeni yatırımlarından yana. Küba kültürden yana, ABD cehalet-ten yana. Küba, tarım reformunun sözcüsü, ABD

büyük toprak sahiplerinin. Küba, Amerika’nın sa-nayileşmesini istiyor; ABD, az gelişmişliğini. Küba, yaratıcı çalışmadan yana; ABD, barışçıl halkın emeğini korsan uçaklarıyla bombalayan, şeker kamışı tarlalarını ve fabrikaları imha eden ajanlarının karşı-devrimci teröründen ve sabotajlardan yana. Küba, öldürülen öğretmenlerin yanında; ABD, onların katillerinin yanında. Küba, gerçek-lerden yana; ABD yalanlardan yana. Küba, kurtu-luştan yana; ABD, baskıdan yana. Küba, insanlığın aydınlık geleceği; ABD umutsuz geçmişi. Kü-ba, yabancı egemenlerden ülkesini korumak için Playa Girón’da (Domuzlar Körfezi) yaşamını yitiren kahramanların ülkesi; ABD, kendi ülkelerine karşı yabancıların hizmetindeki tacirlerin ve tefe-cilerin ülkesi. Küba, halklar arasındaki barışın ülkesi; ABD, saldırganlığın ve savaşın ülkesi. Küba, sosyalist; ABD, kapitalist.

Tüm dünyanın eleştirdiği utanç verici yön-temlerle ABD’nin yaptığı anlaşmalar, ulusal çıkarları satan ve ona ihanet eden oligarşileri teşhir II. Havana Bildirgesi 73

Fidel Castro

eden ve halka kurtuluş yolunu gösteren Küba’nın ahlaki ve adil duruşunu azaltmak yerine artırıyor.

Küba, Punta del Este’de kendi temsilcilerini ko-nuşturan sömürücü sınıfların yolsuzluğunu açığa çıkartıyor. OAS’ın, gerçekte Yankee’lerin bir sömürge bakanlığı, askeri bir ittifakı ve Latin-Amerika halklarının kurtuluş hareketlerine karşı bir baskı aygıtı olduğunu sergiliyor.

Küba, devrimin üç yılında bizim iç işlerimi-ze müdahale eden Yankee’lerin aralıksız saldırı-larıyla taciz ediliyor. ABD’den gelen korsan uçakların taşıdığı kundakçılar, milyonlarca şeker ka-mışını yaktılar; Yankee ajanlarının gerçekleştirdi-ği “La Coubre” gemisindeki patlama gibi uluslararası sabotaj eylemlerinde onlarca Kübalı yaşamını yitirdi; binlerce Kuzey Amerikan silahı, yıkıcı faaliyetleri desteklemek için ABD ordusu tarafından bizim iç bölgelerimize paraşütle atıldı; bir Kübalı işçi, Guantanamo deniz üssünde işkence-ye maruz kaldı ve sorgusuz sualsiz öldürüldü; şeker kotalarımız birden bire kesildi ve ekonomimi-zi inşa etmek için Kuzey Amerika’ya sipariş ver-diğimiz makinelere, hammaddelere ve parçala-ra ambargo konuldu. Küba limanları ve askeri te-sisler, ABD’nin oluşturduğu üslerden gelen gemi ve uçakların beklenmedik saldırısına uğradı. Ay-nı hükümet tarafından Orta Amerika ülkelerinde örgütlenmiş ve eğitilmiş paralı askerler, bizim topraklarımızı işgal etmek için Yankee’lerin hava ve deniz kuvvetlerinin eşliğinde saldırdılar, maddi varlıklarımız kadar pek çok yaşamın yitirilme-sine neden oldular. Karşı-devrimci Kübalılar ABD

ordusu tarafından eğitiliyor ve Küba’ya karşı ye-ni saldırı planları yapıyorlar. Tüm bunlar, tüm kıtanın ve tüm uyarılarımıza rağmen OAS’ın gözleri önünde, üç yıl boyunca artarak sürüp gitti. Punta 74 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

del Este’de toplanan bakanlar, ne ABD hükümetini, ne de bu saldırıların maddi işbirlikçisi hükümetleri kınamadılar bile. Onlar, Küba’yı, Latin-Amerikalı kurbanı, mağdur ulusu OAS’tan ihraç ettiler. ABD, tüm kıtalarda değişik uluslarla askeri anlaşmalara sahip; tüm dünyada faşist, milita-rist ve gerici hükümetlerle, NATO, SEATO, CENTO

gibi askeri bloklar oluşturdu; şimdi bunlara OAS’ı da eklememiz gerekiyor. ABD, Laos’u, Vietnam’ı, Kore’yi, Formosa’yı, Berlin’i karıştırdı. Kendi yasalarını, kendi isteklerini zorla kabul ettirmek için Santo Domingo’ya gemiler gönderdi, NATO’daki müttefiklerinden Küba’yla ticari ilişkileri kesme-lerini istedi. Ve OAS, bunların farkında bile değildi! Bakanlar toplandı ve hiç bir ülkeyle hiç bir askeri anlaşmaya sahip olmayan Küba’yı OAS’tan çıkardılar. Böylece dünyanın her yerinde yıkıcı faaliyetleri örgütleyen ve dört kıtada askeri ittifaklar oluşturan hükümet, kıtalar arası bağlara ve yıkıcı faaliyetlere sahip olduğu suçlamasıyla Küba’nın ihracını sağladı.

Küba, yüz binden daha fazla küçük çiftçi-ye sahip olan bir Latin-Amerika ulusu, devlet çift-liklerinde tam yıl çalışma olanağı sağladı ve tüm tarım işçilerini kooperatifleştirdi; okullara uzman-lar gönderdi; 70 bin üniversite ve teknik okul öğ-rencisine sahip; tüm çocuklar için derslikler yara-tıldı; okuma-yazma bilmeyen kimse kalmadı; tıbbi hizmetler dört katına çıkartıldı; yabancı kuruluşlar ulusallaştırıldı; sömürücü sınıfların bir aracı olan konut sistemi kaldırıldı; işsizlik göreceli olarak tasfiye edildi; ırklar ve cinsler arası ayrımcılık yasaklandı; kumar, fuhuş ve yolsuzluklar temiz-lendi; halk silahlandırıldı; sömürüden, kültürsüz-lükten ve sosyal eşitsizlikten kurtulan kadınlar ve II. Havana Bildirgesi 75

Fidel Castro

erkekler gerçek yaşamda insan haklarının tadına vardılar; her türlü yabancı vesayetinden kurtula-rak tam egemenlik kazanıldı; tek bir ürün üretme-yen ve hammadde ihraç eden bir ülke olmaktan kurtulurken ekonomiyi geliştirmek için kurumlar oluşturuldu. İşte bu ulus, bu hedeflere kendi halkının ulaşmasını istemeyen hükümetler tarafından OAS’tan ihraç edildi. Amerika ve dünya halk-larından önünde kendi yönetimlerini nasıl temi-ze çıkartabilirler? Kendi toprak, ekmek, iş, sağlık, özgürlük, eşitlik, kültür, ekonomik gelişme, ulusal onur, kendi kaderini tayın hakkı ve egemenlik kavrayışlarının Kuzey’inkiyle uyumlu olduğunu nasıl inkar edebilirler?

Çok farklı düşünenler, Latin-Amerika’nın yazgısı ile tek uyumlu olanın, sefalet, feodal sömürü, cahillik, açlıktan öldürmeyecek düzeyde ücretler, işsizlik; işçilere, köylülere ve öğrencilere karşı baskı politikası; kadınlara, yerlilere, siyah-lara, melezlere karşı ayrımcılık; oligarşik baskı, Yankee tekellerinin zenginliklerini yağmalaması, kendi aydın ve sanatçılarının ahlaki çöküşü, yabancı rekabetin küçük üreticileri iflas ettirmesi, ekonomik az gelişmişlik; yolsuz, hastanesiz, ev-siz, okulsuz, sanayisiz halk; emperyalizme tabii-yet, ulusal egemenliğin tasfiyesi ve ülkeye ihanet olduğunu söyleyeceklerdir.

Emperyalistler, Küba’ya yönelik tutumlarını ve suçlamalarını nasıl açıklayabilirler? Sömü-rürken görmezlikten geldikleri bu olguları hangi sözcüklerle, hangi kanıtlarla açıklayabilirler?

Amerika’nın sorunlarını araştıranlara şu soru sorulmalıdır: hangi ülke işsiz, yoksul, yerli, siyah ve yardımsız çocukların, 1950’de otuz milyon olan ve sekiz yıl sonra elli milyona ulaşacak olan bu çocukların durumuna çare bulmaya ça-76 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

lışmıştır? Evet, hangi ülke?

And dağlarında yaşayan otuz iki milyon yerli Amerika kıtasının bel kemiğini oluşturur. Bir insan olmaktan çok bir şey olarak görülen bu yerliler, insanlığın bu kitlesi hesaba katılmıyor ve hesaba katılır olarak düşünülmüyor. Elbette ucuz emek gücü olarak hesaba katıldıklarında, bir öküz ya da bir traktör gibi kullanılmışlardır.

Yaklaşık beş yüz yıl önce gelen kaşiflerin zamanında atalarının yaşadığı gibi hala kanvaslar içinde yaşayan Patagonya’nın yerlileri gibi, kıtanın güneyinin yerlileri, “İlerleme İçin İttifak”ın kutsal koruması altında eziyet görüyorlarsa, katlediliyor-larsa, “İlerleme İçin İttifak”ın yararlı olduğunu nasıl söyleyebilirler?

Balta girmemiş ormanların derinliklerinde hayvanlar gibi avlanmış ve vahşice yok edilmiş

Guarani’ler gibi, Arjantin’in kuzeyinde, Paraguay ve Bolivya’da yaşayan bu büyük ırk nerede? Büyük Amerikan uygarlığının dayanağı olarak kullanılan ve aceleyle yok edilen yerli toplama kampları nerede? Paraguay bataklıklarından Bolivya dağları-na, Amerika’nın en derinlerine sürülmüş, alkol ve uyuşturucu bağımlısı haline getirilerek insanlık dışı koşullarda yaşamaya zorlanarak vahşileştiril-miş bu ilkel, melankolik ırk nerede?

Yüzyıllar boyunca And dağlarının tepele-rinde ve yamaçlarında, büyük nehir boylarında ve ormanların gölgelerinde yaşayan, yavaş yavaş

yok olan diğerleriyle aynı sefaleti paylaşan, her zaman mağrur kuşaklar nerede? Brezilya kabile-leri, kıtanın kuzeyindeki kabileler, Venezüella’da yaşayanlar, Amazon ormanlarının ya da Perija dağlarında akıl almaz ve vahşi koşullara hapse-dilmiş olanlar, Guyana’nın sıcak bölgelerine terk edilen Vapicharna’lar nerede? Evet, ABD sınırla-II. Havana Bildirgesi 77

Fidel Castro

rından Güney’e sürülen 32 milyon yerli ve yerli-lerden çok küçük farklılığa sahip 45 milyon melez, tüm bu insanlar, her türlü hakları ayaklar altına alınarak, kaçılması zor bu işçi toplama mer-kezlerinde emperyalizmin hizmetine nasıl sunu-labilir? Uzun süre bilmezlikten gelinmiş bu insanlar, böylesine kanlı ellerden gelecek olan yarara nasıl inanabilirler?

Elbisesiz yaşayan, insan yiyici sanılan, fatihlerin uygarlığıyla ilk temaslarında sinekler gi-bi öldürülen, sürgün edilen, yani kendi toprakla-rından çıkartılan tüm bu kabileler, balta girmemiş

ormanlarda, dağlarda ya da ovaların en ulaşılmaz yerlerinde, kültürün, aydınlığın, ekmeğin en küçük kırıntısının bile olmadığı yerlerde yaşamaya zorlanmışlardır.

Yüzyıllardır kırbaçlanan, emperyalizm için sömürülürken daha hızlı çalışmadıkları için ölümüne dövülen bu ırklar, başkalarını kendilerinden daha hızlı yok etmek için oluşturulan “İttifak”ın kendi topraklarını geri alma olanağı sağlayacağı-na nasıl inanabilirler?

Ya siyahlar? Siyahları linç eden ve dışlayan bir sisteme sahip olan “İttifak”, kendi beyaz yurt-taşlarıyla aynı araçları kullanmayan, aynı okullara gidemeyen ve aynı hastanelerde bile ölemeyen Kuzey’deki kardeşlerinin yaşadığı dehşeti ve şiddeti çok iyi bilen Latin-Amerika’nın 15 milyon si-yahına ve 14 milyon melezine ne verebilir?

Bu ırk, köle gibi linç edilen ve sömürülen-lerle değil, linç eden ve sömürenlerle “ittifak”

içinde olan bu emperyalizme nasıl güvenebilir?

Kültürel, toplumsal ve mesleki kazanımlardan ya-rarlanmalarına izin verilmeyen, Ku Klux Klan giy-sileri içinde emperyalistler tarafından zulme uğrayan, en sağlıksız semtlerdeki gettolarda, onlar 78 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

için hızla inşa edilmiş büyük ve harap apartman-larda yaşayan bu kitleler, en aşağılık işlerde çalışır, en güç işleri yapar ve en az gelir getiren mes-leklere sahiptirler. Üniversiteye gitmeye, akade-milerde ve özel okullarda okumaya bile kalkışa-mazlar.“İlerleme İçin İttifak”, yeni-sömürgecilerin küçümsediği, kent ve kırda emeğin belkemiğini teşkil eden kara derililere, melezlere, yerlilere, bizim Amerikanın 107 milyon kadın ve erkeğine nasıl hizmet edebilir? Panama’da olduğu gibi, aşağılık bir ırk olarak kabul edilen Panamalılar için ay-rı, Yankeeler için ayrı ücret ölçütü kullanılan bu insanlar İttifak’a nasıl güvenebilirler?

En kötü işlerde ve en rezil koşullarda en düşük ücretle çalışan, beslenme yetersizliği içinde, hastalıklı ve en sefil koşullarda yaşayan işçiler ne umabilirler?

Emperyalistler, orman ve kauçuk işçileri-nin babalarına ve çocuklarına, yabancı efendilerin kârları için ciğerleri öksürükle parçalanan demir, kömür, bakır ve kalay madeni işçilerine, kah-ve ve şeker değirmeni işçilerine, meyve plantas-yonlarının üreticilerine, sömürenlerin servetini artırmak için yaşayan ve kendi sağlıklarını yitiren uçsuz bucaksız ovaların gündelikçilerine ne verebilirler ki? Zenginliği üreten, değeri yaratan, yeni dünyaya getirilmiş olan bu büyük kitle ne umabilir? Diğer tarafta sefaletten, yoksulluktan ve ölümden başka bir şey bırakmayan açgözlü emperya-listlerden ne bekleyebilirler?

Tarihi değiştiren, dünyayı devrimcileştiren, güçsüzlerin ve sömürülenlerin öncüsü olan sınıf, emperyalizmden en uzlaşmaz düşmanlıktan başka ne bekleyebilir?

Öğretmenlere, profesörlere, aydınlara, şa-II. Havana Bildirgesi 79

Fidel Castro

irlere ve sanatçılara emperyalizm ne verebilir?

Emperyalizm, onlara nasıl bir kazanım sağlayabilir, daha iyi ve daha adil bir yaşam için nasıl bir şansları olabilir, hangi teşvik, hangi beklenti, hangi üstünlük arzusu onlara ustalık kazandırabilir, büyüdüklerinde onların sırtından semirecek olan emperyalizm çocuklara ve gençlere nasıl bir bakım sağlayabilir? Pek çok ülkede onur kırıcı ücretle yaşamaya zorlanan, politik ve toplumsal ifade etme haklarına her yerde ve her zaman sınırlama getirilen, ekonomik geleceği kendi sağlıksız kaynaklarının sınırlarının ötesine geçmeyen, hiç bir beklenti olmaksızın, yaşamak için gerekli olanın yarısını bile alamayacakları emeklilikle sonuçlanacak gri bir yaşam süren bu insanlar ondan ne bekleyebilirler? Emperyalizm ya da “İttifak”, onlara hangi “kazanım”ı sağlayabilir?

Eğer emperyalizm meslek sahiplerine, sanatçılara ve yayınlara yardım sağlarsa, çok iyi bilinmelidir ki, onların ürünleri, her zaman onun çıkarlarını, amaçlarını ve “egemen görüşü” en iyi biçimde yansıtmak zorundadır. Diğer taraftan, emperyalizmin gözü doymaz eylemlerinin gerçekli-ğini yansıtan romanlar; uluslara ve halklara, yaşama ve düşünceye müdahalesini, köleleştiricili-ğini protesto eden şiirler; ve her türlü ilerici yaşama sürekli baskı yapan, her devrimciye nefes al-dırmayan emperyalizmin saldırganlığının biçimlerini ve içeriğini dışavurmaya çalışan militan sanat; insanları aydınlatan ve bilinçlendiren, insanlara ve halklara en iyi duyguların, en yüksek yaşamın ve adaletin yolunu gösteren güzel ve açık öğretiler; tüm bunlar emperyalizmi her yönden eleştirirler. Onlar, engellemelerle, mahkumiyet-lerle ve McCarthy’ci zulümle karşılaşırlar. Basın onlara kapalıdır; onların adları gazetelerin köşe 80 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

yazılarında yer almaz ve emperyalizmin karşıtlarına yaptığı gibi, onlara karşı en aşağılık suskunluk kampanyası yürütülür. Bu yüzden yazarlar, şairler, ressamlar, heykeltıraşlar, bilimadamları gerçekte dünyanın milyonlarca insanın yüreğinde, dilinde yaşarlar. Emperyalizm, her şeyi geriletir, biçimsiz-leştirir, dolarlarını çoğaltan kâr kanallarına yöneltir; sözcükleri, resimleri satın alır; devrimcilerin, ilericilerin, halk için mücadele edenlerin ifadele-rini sessizliğe dönüştürür.

Bu üzücü tabloda çocukları, hiç bir ola-nağa sahip olmayan, ihmal edilen, geleceği olmayan Amerika’nın çocuklarını unutmamalıyız.

Amerika, yüksek doğum oranına sahip bir kıta, ama aynı zamanda yüksek ölüm oranına da sahip. 11 ülkede bir yaşın altındaki çocuklar arasında ölüm oranı binde 125; 17 yaş altı çocuklarda ölüm oranı binde 90. Dünyanın 102 ulusunda bu oran binde 51. Latin-Amerika’da doğan çocukların binde 74’ü bakımsızlıktan ölüyor. Bazı Latin-Amerika ülkelerinde bu oran binde 300’e kadar yükseliyor; Amerika’da binlerce çocuk, ilk yedi yılda ishal, zatürree, yetersiz beslenme, açlık gi-bi akıl almaz nedenlerle ölüyor. Binlerce hasta çocuk, hastane tedavisine, tıbbi müdahaleye hiç sahip değil. Binlerce çocuk, kreten, malarya, tra-hom gibi su ve diğer temizlik eksikliğinden kaynaklanan bulaşıcı hastalıklarla boğuşuyor. Bu doğal hastalıklar, Latin-Amerika ülkelerinde çok yaygın; binlerce çocuk acı içinde; toplum dışına itilmiş çocuklar, yoksul çocuklar, zor yaşam koşulları içinde yaşayan küçük-burjuva çocuklar acı çe-kiyorlar. Burada sözünü ettiğimiz istatistikler pıh-tılaşmış kan damlaları gibi. Herhangi bir uluslararası örgütün resmi yayınlarında bunun yüzlerce-si yer alıyor.

II. Havana Bildirgesi 81

Fidel Castro

Eğitime bakacak olursak, insan, Amerika’-

da kültürel düzeyinin düşüklüğüne çok kızabi-lir. ABD’de 15 yaş ve üstü nüfus içinde okula git-miş olanların düzeyi 8-9 yıldır. ABD tarafından yağmalanan ve sadaka ister hale getirilen Latin-Amerika’da, aynı yaş gruplarında okula gitme düzeyi bir yıldan daha azdır. Bazı ülkelerde 5-14 yaş

grubundaki çocukların %20’si okula giderken, bazılarında bu oran %60’a kadar yükselmektedir.

Yani Latin-Amerika’da çocukların yarısından faz-lası okula gitmemektedir. Ama iç sızısı, büyüye-rek sürüyor. İlkokulun ilk üç sınıfına gidenler ka-yıtlı öğrencilerin %80’ini oluşturuyor. Çocuklarına daha fazla ilgi gösterildiğine inanılan bazı ülkelerde bile, birinci ile altıncı sınıf arasındaki öğrenci sayısı ortalama %73. Devrim öncesi Küba’sında bu oran %74’dü. “Temsili demokrasi”nin olduğu söylenen Kolombiya’da bu oran %78. Kırsal alanlarda beşinci sınıfa kadar okuyan çocukların oranı %1’dir.

Öğrencilerin devamsızlığını araştıranlar, bunun tek bir nedenle açıklandığını görürler: ekonomik yoksulluk. Okul eksikliği, öğretmen eksikliği, ailelerin olanaklarının yetersizliği, çocuk emeği. Gerçekte ise, emperyalizm, baskı koşulları ve geri kalmışlık.

Bir ucundan diğer ucuna kadar Amerika’ya acı çektiren bu kabusun özeti, bu kıtada yaşayan yaklaşık 200 milyon insanın üçte ikisi yerliler, melezler ve siyahlardan, yani “ayrımcılık” yapılan in-sanlardan oluşur. Yarı-sömürge bu kıtada, dakikada dört kişi, bir günde 5.500 kişi, yılda iki milyon ve beş yılda on milyon insan açlıktan, hastalıktan ya da erken doğumdan ölür. Bu ölümler kolayca önlenebilinecekken, yine de devam eder. Kısacası, Latin-Amerika nüfusunun üçte iki-82 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

si, sürekli ölüm tehdidi altında yaşar. Bu yaşamın soykırımıdır. I. Dünya Savaşında ölenlerin sayısı-nın iki katıdır... ve olanca şiddetiyle devam ediyor.

Bu arada, Latin-Amerika’dan ABD’ye akan parasal servet, dakikada 4.000 dolar, günde 5 milyon dolar, yılda 2 milyar dolar ve beş yılda 10 milyar dolardır. Her bin dolardan bize kalan, bir ölüdür.

Bu Amerika gerçeğine rağmen Punta del Este’de neden toplanıldı? Küçük bir umut damlası vermek için mi? Hayır! Punta del Este’de Küba’yı ihraç eden bakanlar, ulusal egemenlikten vazgeçmek için toplandıklarını herkes biliyor; ABD hükümeti, sadece Küba’ya karşı saldırı için bir dayanak oluşturmak için değil, aynı zamanda herhangi bir Amerikan ulusunun halk kurtuluş hareketine karşı müdahale etmek için bir dayanak bulmaya gitti. ABD, Latin-Amerika için kanlı bir dram ha-zırlıyor. Yalnızca sömürücü oligarşiler, egemenlik ilkesinden vazgeçtiler. Onlar, kendi halkına karşı Yankee birliklerinin müdahalesini istemekte du-raksamayacaklardır. Böyle bir sonuç için ABD de-legasyonu, İnter-Amerikan Savunma Konseyi’nde yıkıcı faaliyetlere karşı yürütme gücüne sahip bir

“İzleme Komitesi” önerdi ve kolektif önlemler kabul edildi. Yankee emperyalistleri için yıkıcı faaliyetler, aç insanların ekmek için, köylülerin toprak için, halkların emperyalist sömürüye karşı müca-delesidir.

İnter-Amerikan Savunma Konseyi’nin yürütme organı olan “İzleme Komitesi”, Pentagon’un komutası altında halklara karşı kıtasal bir baskı gücüdür. “Kolektif önlemler”, Amerika’nın her ülkesine Yankee deniz piyadelerinin yerleştirilme-si demektir.

Küba’nın devrim ihraç ettiği suçlamasına karşı bizim yanıtımız, “devrimler ihraç edilemez, II. Havana Bildirgesi 83

Fidel Castro

halklar tarafından yapılır” oldu.

Küba’nın halklara verebileceği ve vermeye hazır olduğu tek şey, kendi örneğidir.

Ve Küba Devrimi ne öğretiyor? Devrim ola-naklıdır, halklar devrim yapabilir, çağdaş dünyada halkların kurtuluş hareketlerini durdurabile-cek hiç bir güç yoktur.

Eğer devrim, bizim kendi sosyo-ekonomik gerçeklerimizin, Latin-Amerika ülkelerinin pek çoğunda büyük ölçüde varolan gerçeklerin yarattığı koşulların kaçınılmaz yazgısı olmasaydı, bizim zaferimiz asla gerçekleşemezdi.

Bu koşullar, Yankee tekellerinin denetimi altındaki uluslarda, oligarşik sömürünün en acımasız olduğu, emekçilerin ve köylü kitlelerinin durumlarının en dayanılmaz olduğu, politik iktidarın en sağlam göründüğü uluslarda kaçınılmaz olarak ortaya çıkar. Sıkıyönetim, alışılagelen bir olaydır. Kitlelerin hoşnutsuzluğunu dile getiren her bildiri zorla ezilmiştir. Demokratik yol tümüyle kapatılmıştır. Diktatörlüğün vahşi karakteri, egemen sınıfların uyguladığı yönetim biçimi, her şeyden daha çok bu koşulları ortaya çıkartır.

İşte o zaman, halkların devrimci patlaması kaçınılmaz olur.

Bununla birlikte, işçi sınıfının genel olarak görece küçük oluşu Amerika’nın az gelişmiş ülkelerinin gerçeğidir. İşçi sınıfı, toplumsal bir sınıf olarak insanlık dışı koşullarda yaşadığı için potansiyel bir güçtür; işçiler ve devrimci aydınlar tarafından yönetilen ulusal kurtuluş mücadelesinde köylüler de belirleyici öneme sahiptir.

Ülkelerimiz, sanayinin azgelişmişliği ve tarımın feodal karakteriyle belirlenen ortak koşullara sahiptir. Bu nedenle, kentli işçilerin yaşam koşulları zorlu olmasına rağmen, kırsal nüfus en kor-84 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

kunç baskı ve sömürü koşulları altında yaşamaktadır. Bir kaç istisna dışında, kırsal nüfus, mutlak bir çoğunluğa sahiptir, yaklaşık olarak Latin-Amerika nüfusunun %70’ini oluşturur.

Çoklukla kentlerde yaşayan toprak sahipleri hesaba katılmazsa, bu büyük kitlenin geri kalanı çok düşük ücretlerle hacienda’larda22 gündelikçi olarak çalışmaktadır. Onlar, ortaçağdan farklı olmayan sömürü koşullarında toprakta çalışırlar.

Bu koşullar, Latin-Amerika’da yoksul kırsal nüfusun çok büyük bir devrimci potansiyele sahip olmasına neden olur.

Sömürücü sınıfların iktidarının temel dayanağı olan ordular, konvansiyonel (geleneksel) savaşa göre yapılandırılmış ve donatılmışlardır; köylülerin kendi doğal alanlarında yürüttüğü düzensiz savaşla yüz yüze geldiklerinde kesinkes etki-sizdirler; düşen her devrim savaşçısına karşı on kişi yitirirler; görünmez ve yenilmez bir düşmanla savaşırken saflarında moral bozukluğu hızla yayılır; kentlerde işçi ve öğrencilere karşı baskı uygularken sergiledikleri akademik taktiklerin ve askeri gösterilerin burada hiç bir şansı yoktur.

Küçük savaşçı çekirdeklerin başlattıkları mücadeleye, sürekli olarak yeni yeni güçler katılır; kitle hareketleri boy göstermeye başlar, es-ki düzen küçük küçük bin parçaya ayrılır, ve işte tam bu anda işçi sınıfı ve kentli kitleler savaşın kaderini belirler.

Düşmanın gücüne, sayısına ve kaynaklarına rağmen, savaşın ilk başlangıcından itibaren bu çekirdeği yenilmez kılan nedir? Bu, halkın desteğidir ve giderek kitle desteğinin artacağına güvenebilirler.

Bununla birlikte, köylülük, içinde tutuldu-ğu bilgisizlik ve tecrit edilmiş yaşam koşulları ne-II. Havana Bildirgesi 85

Fidel Castro

deniyle, işçi sınıfının ve devrimci aydınların devrimci ve politik yönetimine gereksinme duyan bir sınıftır; onlar olmaksızın tek başına savaşı başlatamaz ve zafere ulaştıramaz.

Latin-Amerika’nın bugünkü tarihsel koşullarında ulusal burjuvazi, anti-feodal ve anti-emperyalist mücadeleye önderlik edemez. Deneyimin gösterdiği gibi, uluslarımızın bu sınıfı, zaman zaman yankee emperyalizmiyle çıkar çatışmasına düşse de, emperyalizmle cepheden çatışma yeteneğine sahip değildir, toplumsal devrim korkusuyla felç olmuştur ve sömürülen kitlelerin haykırışlarından korkar.

Emperyalizm ya da devrim ikilemiyle yüzyüze gelindiğinde, bu sınıfın en ilerici kesimleri halkın yanında yer alacaktır.

Dünya çapındaki mevcut güçler dengesi ve sömürge ve bağımlı halkların evrensel kurtuluş hareketleri, Latin-Amerika’nın işçi sınıfına ve devrimci aydınlarına büyük bir görev yüklemek-tedir: emperyalizme ve feodalizme karşı mücadelenin kararlı bir öncüsü olmak.

Emperyalizm, büyük sinema tekellerinden yararlanarak, iletişim araçlarıyla, gerici dergiler-le, kitaplarla ve gazetelerle, bölücülük tohumla-rı atan en ince yalanları yayar; çıkarlarını ve ayrıcalıklarını yitirecekleri için sadece sömürücüleri korkutan devrimci düşüncelere karşı en cahil kesimler arasında korku yaratır, hurafeler yayar.

Bölücülük, her çeşit önyargının, sahte düşüncelerin ve yalanların bir ürünüdür. Sekterizm, dogmatizm, her toplumsal kesimin rolünü, partilerini, örgütlerini ve liderlerini yüzeysel olarak de-ğerlendirir; halkımızın demokratik ve ilerici güçlerinin zorunlu birleşik eylemini zorlaştırır. Bunlar, geride bırakılması gereken büyümenin yarattığı 86 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

kusurlardır ve devrimci hareketin çocukluk has-talığıdır. Anti-feodal ve anti-emperyalist mücadele, işçi sınıfının, köylülerin, aydınların, küçük-bur-juvaların ve ulusal burjuvazinin en ilerici kesimlerinin birlik ruhuyla kurtuluş amacının arkasında halkın çoğunluğu olarak yer aldığı koşullarda yürütülür. Bu kesimler, nüfusun büyük çoğunluğunu oluştururlar ve birleşik olarak, emperyalist ve feodal gerici düzeni temizleme yeteneğine sahip büyük bir toplumsal güçtürler. Geniş bir hareket içinde, kendi ulusunun iyiliği için, kendi halkının iyiliği için, Amerika’nın iyiliği için birlikte mücadele edebilirler ve etmek zorundadırlar. Bu hareket içinde, militan marksistlerden samimi katoliklere kadar tüm ilerici güçler yer alacaktır.

Bu hareket, feodal oligarşilerin ulusal çıkarlara ihanetine ve Washington’un dikte ettirdi-ği ulusal egemenlikten vazgeçişine suç ortağı yapılan, Yankee askeri görevlileri tarafından küçümsenen silahlı kuvvetlerin en ilerici unsurlarını da kendi yanına çekecektir.

Halklar için yolların kapalı olduğu, işçiler ve köylüler üzerindeki baskının çok şiddetli olduğu, Yankee tekellerinin düzeninin çok güçlü olduğu yerlerde, ilk ve en önemli görev, devletin tüm mevzilerini elinde tutan, eğitimi tekeline alan, tüm bilgi kaynaklarının sahibi olan, sonsuz finans kay-nağına hükmeden egemen sınıfların, legal yollarla (hiç var olmayan ve varolamayacak olan) yok edilebileceği yanılsamalarının ve yanlış düşünce-lerinin insanları saptırdığını doğru biçimde kavra-maktır. Tekellerin ve oligarşilerin iktidarı, kan ve ateşle, onun polis ve ordu gücüyle korunur.

Her devrimcinin görevi devrim yapmaktır.

Biliniyor ki, devrim, Amerika’da ve dünya çapında zafere ulaşacaktır, ama evlerinin önünde II. Havana Bildirgesi 87

Fidel Castro

oturarak emperyalizmin ölümünü bekleyen dev-rimcilerle değil. İşin özü, devrimci gibi görünmek değildir. Amerika’nın kurtuluşunu hızlandırmak demek, her yıl, milyonlarca çocuğun yaşamasını sağlamak, kültür için milyonlarca aklı korumak, halkın bitip tükenmez acılarını azaltmak demektir. Eğer Yankee emperyalistleri Amerika için kanlı bir dram hazırlamışlarsa da, halkın mücadelesini durduramazlar, sadece kendilerine karşı evrensel nefreti artırabilirler.

Latin-Amerika’da hiç bir ulus zayıf değildir, çünkü onlar, aynı sefaleti yaşayan, aynı duyguları besleyen, aynı düşmana sahip olan, daha iyi bir gelecek için aynı rüyayı gören ve dünyanın tüm onurlu kadın ve erkeklerinin dayanışmasına gü-venen 200 milyon kardeşe sahip bir ailenin par-çasıdırlar.

Latin-Amerika’nın bağımsızlığı destanı büyüktür, mücadelesi kahramancadır; bugünün kuşakları, insanlık için büyük ve karar verici bir des-tanda yer almaya çağrıldılar. Dün, İspanyol sömürge gücünden, Napolyon ordularının işgaliyle çökmüş olan İspanya’dan kurtuluş için mücadele edildi. Bugün, dünyanın en güçlü emperyalist merkezinden, dünya emperyalizminin en büyük gücünden kurtulmak için ve insanlığa, atalarımı-zın yaptıklarından çok daha büyük bir hizmet vermek için mücadele çağrısı yapılıyor.

Ama başlangıçtan daha büyük genişliğe ulaşan bu mücadele, kitlelere yayılacak, halkın yürüttüğü bir mücadele olacaktır. Liderlerin daha az önemli olduğu ve olacağı mücadele aşamasında, işte o zaman halk, belirleyici rol oynayacaktır.

Bu destanı bizden önce, aç yerli kitleler, topraksız köylüler, sömürülen işçiler, onurlu aydınlar yazıyor. Onlar, bizim acı çeken Latin-Ame-88 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

rika ülkelerinde öylesine çoklar ki. Kitlelerin ve düşüncelerin mücadelesi. Emperyalizm tarafından küçümsenen ve horlanan halkımızın, bizim halkımızın, bugün hala hesaba katılmayan, şimdi uykularından uyanmaya başlayan halkımızın ilerleteceği bir destan. Emperyalizm, bizi zayıf ve uysal sürü olarak görüyordu; bu sürü, şimdi onu dehşete düşürüyor; Latin-Amerika’nın 200 mil-yonluk devasa sürüsü, şimdi Yankee tekelci kapi-talizminin mezarını kazıyor.

Bu zorla çalıştırılan insanlık, acımasızca sömürülen, kamçı ve kahyalarla yönetilen bu yoksullar, ya hiç önemsenmedi ya da çok az önem-sendi. Bağımsızlığın şafağında onların yazgısı bir ve aynıdır: yerliler, melezler, gaucho’lar29, zam-bo’lar30, quadroon’lar31, mülksüz ve gelirsiz beyazlar, “ulus”u oluşturan tüm bu insan kitlesi, as-la kazanımlardan kendi payına düşeni alamamış, her zaman toplumsal merdivenin en alt basama-ğında kalmış, yeterli yaşam olanaklarına asla sahip olmadıkları için iyileştirilebilir hastalıktan, açlıktan ölen bu insanların yazgısı aynıdır.

Ama şimdi, kıtanın bir ucundan diğer ucuna, açıkça kurtuluş saatinin geldiği işaretini veri-yorlar. Şimdi bu isimsiz kitle, Amerika’nın yoksul insanları, Latin-Amerika’nın ağırbaşlı ve suskun-ları, kıta çapında gözlerinin açıldığı işaretini veri-yor. Şimdi bu kitle, kendi tarihini nihai olarak sahip çıkmaya başladı ve kendi kanlarıyla tarihi yazmaya koyuldu.

Çünkü şimdi Amerika’nın dağlarında, ova-larında, ormanlarında, kırlarında, şehirlerinde, büyük okyanus kıyılarında ve nehir boylarında, bu dünya volkan gibi patlamaya başladı. Beş yüz yıl- dır, her zaman şu ya da bunun gülerek verdiği kendi haklarını kazanmak için, ölümü bile göze II. Havana Bildirgesi 89

Fidel Castro

alarak yumruklarını gökyüzüne kaldırıyorlar. Evet, tarih, Amerika’nın yoksullarını, tüm zamanlar için kendi tarihlerini kendilerinin yazmasına karar veren Latin-Amerika’nın sömürülen ve itilenleri-ni şimdi hesaba katmak zorunda. Kendi haklarını kazanmak için gün be gün, adım adım, kıtanın

“Olimpos” tepesine kadar yüzlerce kilometre yü-rümeye hazırlar. Taşlarla, sopalarla, machete’lerle silahlanmış olarak, her yönden, her gün, toprakları işgal etmeye, bunları kendilerine ait topraklara dönüştürmeye ve kendi yaşamlarıyla bu toprakları korumaya hazırlar. Onlar sloganlarla, pankart-larla, bayraklarla yürüyorlar; dağların ve ovaların rüzgarlarıyla yarış ediyorlar. Ve kızgınlıkla zangır zangır titreyen bu dalga, Latin-Amerika toprak-larından yükselen bu dalga, adalet istiyor, çiğne-nen haklarını geri istiyor. Bu dalga artık durduru-lamaz. Bu dalga, her geçen gün daha da büyüyor.

Çünkü bu dalga, her açıdan çoğunluğun dalgası.

Şimdi onlar uzun uykularından uyanıyorlar.

İnsanlık artık “yeter” diyor ve büyük yürü-yüşe başladı bile. Ve onların bu büyük yürüyüşü, gerçek bağımsızlık elde edilene kadar durmayacaktır. Boşuna ölmeyecekler, Playa Girón’daki Kübalılar gibi bilerek ölüme gidiyorlar. Onlar, kendi tek gerçekleri için, bağımsızlık için ölecekler ve asla bağımsızlıklarından vazgeçmeyecekler.

Patria o Muerte!

Venceremos!

Küba Halkı

Havana, Küba

Amerika’nın Özgür Toprakları

4 Şubat 1962

90 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

EK II

OLAS32

GENEL BİLDİRGESİ

OLAS’ın (Latin-Amerika Dayanışma Örgü-tü) ilk konferansı, 31 Temmuz-10 Ağustos 1967 tarihinde Küba Cumhuriyeti’nin başkenti Havana’da toplandı. Bu konferans, bütünsel ve son ulusal ve toplumsal kurtuluş için dağlarda ve kentlerde kıtamızın halklarının sürdürdüğü devrimci mücadelenin göz kamaştırıcı bir aşamasında toplandı.

Latin-Amerika tarihinde ilk kez, sömürülen, ezilen ve açlık çeken kitlelerin gerçek temsilcileri, devrimci dayanışmayı tartışmak, örgütlemek ve geliştirmek, ideolojik bir temelde kendi deneyim-lerini paylaşmak, eylemlerini eşgüdümlü hale getirmek, kendilerine yol gösterecek geçmişteki ve günümüzdeki devrimci koşulları saptayarak, emperyalizm ve ulusal oligarşilerin dünya çapında-OLAS Genel Bildirgesi 91

ki karşı-devrimci stratejisiyle savaşmak için top-landılar.

Konferansın temel amacı, Latin-Amerika’-

daki anti-emperyalist savaşçılar arasında militan dayanışma bağlarını pekiştirmek ve kıtasal devrimin gelişimi için temel hatları kurmaktır. Bu büyük kurul, kıtanın bugünkü tarihsel süreci içinde ayrı sınıfların ve tabakaların rolüne ilişkin görüş-lerin ortaya konulması kadar, devrimci strateji ve taktiklerin eski sorunlarının genişliğine ve derinli-ğine tartışılması olanağını da sağladı. Ortaya konu-lan düşünceler, sürekli bir dayanışma organı yaratmak ve genel bir çizgi oluşturmak konusundaki anlaşma, Latin-Amerika’daki devrimci mücadelenin yüreklendirilmesi ve duyurulması yönün-de ileri doğru atılmış önemli bir adım oluşturmaktadır. Küba’da zafere ulaşan ve şimdi Venezüella, Kolombiya, Guatemala ve Bolivya’da başlayan devrimci silahlı mücadele, burjuvazinin ve toprak sahiplerinin bürokratik askeri aygıtı yok edilene ve emekçi halkın devrimci iktidarı kurulana kadar durmayacaktır. Bu mücadele, aynı zamanda, kararlılıkla emperyalist egemenliği kökünden yıkmak için yerel karşı-devrime ve Yankee müdaha-lesine karşı savaştır. Girişilen mücadele, geçmişteki kahraman ve özverili kurtarıcıların gerçek to-runlarının zaferiyle sonuçlanacaktır. Bugün ikinci bağımsızlık savaşı dönemini yaşıyoruz.

150 yıldır bizim Amerikamızın silahlı halkları, kendilerini boyunduruk altına alan, sömüren ve utanç içinde bırakan sömürge güçleriyle çarpıştılar; yiğit eylemleriyle, özverileriyle tüm kı-tayı sarstılar. Amerika’nın tümünde İspanyol ve Portekiz egemenliklerinin yıkılmasıyla sonuçlanan devrimci mücadele, kıtasal mücadele bakış

açısına sahip ve Latin-Amerika devrimcileri ola-92 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

rak kendi görevlerini mükemmel biçimde kavra-mış olan, çoğunluğunu burjuva liberalizmi teori-si ve Fransız Devrimi idealleriyle yetişmiş aydınların oluşturduğu yetenekli, kararlı ve korkusuz insanlar tarafından yönetildi. Simón Bolívar, zama-nının kurtarıcılarının kişiliğinde, “bizim için, evimiz bütün Amerika’dır” diyordu. Bu insanlar, sadece Kuzey Amerika’dan Patagonya’ya kadar özgürlük hareketinin devrimci öncüsünü oluştur-madılar, aynı zamanda sömürgelerin sınırlarının ötesine genişletilen birleşik bir eylemle her bir ülkeyi özgürleştirmek ve bağımsızlığını kazanan halklara karşı kendi topraklarını saldırı üssü olarak kullanan düşmanı bu olanaktan yoksun bırak-mak için yola koyuldular.

Bu kavrayışa, hedeflere ve yöntemlere uygun olarak, kurtarıcı öncüler, birleşik politik ve askeri komuta oluşturarak işe başladılar ve tek zafer yolunda, silahlı ayaklanma yolunda halkı örgütle-yerek ve kılavuzluk ederek devrimci ordunun başında yürüdüler. Mücadelenin doğasının belirle-diği hedefleri izlediler. Sömürge düzeninin özünü oluşturan gerici şiddet karşısında, bağımsızlığı, egemenliği ve onuru kazanmak için devrimci şiddetten başka bir alternatif yoktu. Tarih, iktidarı nezaketle almış tek bir egemen sınıf kaydet-memiştir. Tersine, tarih göstermiştir ki, ezilenler ve sömürülenler, kendilerini ezen ve sömürenler-den iktidarı zorla koparıp almak zorundadırlar.

Şimdi ve her zaman, girilen bu yolun doğ-ruluğunu reddedenler ve ona güvenmeyenler, sömürge yanlısı bir konumu benimsemiş ya da açıkça düşman saflarına geçmiş demektir. Apaçıktır ki, onlar, uzlaşmacılıklarını, pasifistliklerini ve iha-netlerini, José Martí’nin sözünü ettiği tipik zayıf-lıklarını, boş sahte devrimci sözlerle gizlemeye OLAS Genel Bildirgesi 93

çalışan, düşman ateşi karşısında güçsüzlüğe düşen sahte devrimcilerdir. Konformistler (uyumcu-lar), beceriksizler ve korkakların tersine kurtuluşun öncü savaşçıları, üstlendikleri büyük görevin kaçınılmaz zaferinde güvenirlirliklerini ve mutlak güvenliklerini korudular. Gelecek kuşakların bu militan öncülerden alacakları pek çok dersler var: Halklar “zafer ya da ölüm”e karar verdikleri ve kararlı, yürekli ve aydın liderliğe sahip oldukları zaman, düşmanın gücüne ve büyüklüğüne rağmen zafer her zaman kaçınılmazdır.

Ama öncü, bunun da ötesinde, Panama Kongresi’nde Bolívar’ın istemiyle, kıtadaki İspanyol egemenliğinin son dayanağı olan Küba ve Porto Riko’nun kurtuluşuna katkıda bulunma çağrısı yaptı. ABD hükümetinin, bugün Monroe Doktrini’nin33 işaret ettiği gibi, Küba ve Porto Riko’yu ele geçirme ve bizim Amerikamız üzerinde denetim kurma amacına yönelik komploları, kıta halklarının ordularının And Dağlarının efendisi ve Ayacucho’nın34 göz kamaştırıcı görkemi haline geldikleri zaman doruğa ulaştı.

Yerel toprak sahiplerine karşı bizim Amerika’nın halklarının yürüttüğü birinci bağımsızlık savaşını kazanan devrimci hareketin liderleri politik iktidarı değiştirmekte zorlandılar. Sömürgeci bayraklar aşağıya indirilmişti, ama sömürge toplumunun, teknik ve kapitalist gelişim düzeyinin çok düşük olmasıyla karakterize olan zayıf ve geri ekonomik yapısı nedeniyle, isyan eden köylülere, kölelere, yerlilere ve kol emekçilerine karşı baskı ve sömürü düzeni olduğu gibi kaldı. Yine de, onlardan önceki kahraman ve isimsiz öncülerin çabaları gibi ne öylesine küçük sonuçlara ulaştı, ne de öylesine tümüyle boşa gitti.

Büyük toprak sahipliği ( latifundia), tica-94 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

ri tekeller, değişime karşı ideolojik direniş, bilimsel geri kalmışlık, toplumsal katmanlaşma, di-ni boyunduruk, politik baskı gibi sömürge düzeninin ürettiği etmenler, Latin-Amerika uluslarının gelecekteki gelişimini yavaşlatan, ve aynı biçimde, anayurdun bağımsızlığından sonra bağımsız kapitalist gelişimi ve buna bağlı olarak ulusal bir burjuvazinin oluşumunu engelleyen etmen-lerdir. Bağımsızlık mücadelesinin esinlendiği düşünceler ile yeni cumhuriyetlerin gerçekliği arasındaki kökten çatışkı çok belirgindi. Bu devasa savaş, daha başlangıçta kapitalizmin en dinamik, en güçlü ve en saldırgan biçiminin benimsendi-ği ve daha sonra kriminal, saldırgan emperyalizme dönüşen ABD’nin tersine, tam gelişmiş bir kapitalist burjuva düzenin ortaya çıkmasıyla sonuç-lanmadı.

Bağımsızlığı izleyen yıllar içinde ekonomik büyüme, Latin-Amerika’da kapitalizmin ve burjuvazinin bağımsız gelişimi için uygun belli koşullar yarattı. Ama bu gelişme, emperyalizm tarafından durduruldu, saptırıldı ve biçimsizleştirildi. Yine de, Latin-Amerika burjuvazisinin yapısal zayıflığı, yani büyük toprak sahipliğini ( latifundia) söküp atmaktan uzak duruşu ve toprak sahiplerinin sınıf çıkarlarıyla kendi sınıf çıkarlarını özdeşleştirmele-ri, burjuvaziyi, profesyonel orduları doğrudan de-netleyen ve dolayısıyla politik iktidarın belirleyici konumlarını kendi elinde toplamış olan büyük toprak sahipleri ile birleşik bir oligarşi oluşturma-ya zorlamıştır.

Bu koşullar altında, oligarşilerden ve emperyalizmden bağımsız, ulusun çıkarlarını ve büyük amaçlarını savunan politik eylem yürütebile-cek bir Latin-Amerika burjuvazisinden söz etmek saçmadır. Nesnel olarak ortaya çıkan bu çelişki, OLAS Genel Bildirgesi 95

doğası gereği, çözümlenemez. Böylesine bir yapısal zayıflık, evrensel emperyalizmin saldırılarına karşı onun güçsüzlüğünü açıkça ortaya koyar.

Ve bu durum, onun yabancı çıkarlara ve azgelişmiş yapıya sıkı sıkıya bağlı oluşunu, bunun oluşturduğu sınıf ilişkilerini, ayrıcalıkları ve hiyerarşiyi ve onun ekonomik, politik, toplumsal ve kültürel sonuçlarını açıklar.

Avrupa sömürgeci güçlerinin ekonomik etkisi İspanya-Küba-ABD savaşından sonra hızla yön değiştirmiş ve ABD’nin oligarşiler ve kukla hükümetlerin zor aygıtıyla desteklenen çok daha doy-mak bilmez, kaba ve yayılmacı büyüyen sömürgeci egemenliğiyle yer değiştirmiştir. İşte, bağımlı ekonomilerin ve sözde egemenliklerin biçimsel görünümü altındaki ülkelerin bayrağa, ulusal marşa ve harita üzerinde sınırlara sahip oldukları sahte özgür kıtanın traji-komik görüntüsü.

Çok iyi biliniyor ki, ABD emperyalizmi, Latin-Amerika’da dış ticareti, bankacılık sistemini, en verimli toprakları, madenleri, kamu hizmet-lerini, temel sanayileri ve propaganda medyası-nı tümüyle denetler. Bu kıtanın kalay, çinko, bok-sit, kurşun, manganez, kobalt, demir, bakır, nikel, grafit, vanadyum, berilyum, kükürt ve petrol gibi en geniş doğal kaynakları, sadece sözde kendilerine ait olan toprağın derinliklerinden kendi emek ve alınteriyle çıkartan halkların zararına sistematik olarak tüketilmektedir. Latin-Amerika, özellikle madencilik, petrol, ticaret ve sanayi alanlarında yoğunlaşan ABD sermaye yatırımlarının alanı olan dünyanın az gelişmiş bölgelerinin başında yer alır. 1956-1965 döneminde bu yatırımlar 2.893

milyon dolara ulaşmıştır. Bu yatırımlardan elde edilen kâr 7.441 milyon dolardır. ABD emperyalizmi yatırdığı her dolar için halkımızın sırtından 96 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

yaklaşık üç dolar kazanmıştır.

Bu temel verilere, borç faiz ödemeleri ve birleşik sermaye yatırımlarından elde edilen kârlar ya da nüfuzunu değişik biçimlerde kullanarak, burjuva sahte yasallığını bile çiğneyerek yaptığı yağmalar dahil değildir. Onun hedefi, ABD ürünle-riyle rekabet eden ulusal sanayileri boğarak ya da en iyi durumda durgunluğa sürükleyerek bizim iç pazarımız üzerinde egemenlik kurmak ve Latin-Amerika ekonomisini ABD ekonomisinin bir parçası haline getirmektir. Bugün bu hedefe ulaşmıştır. Ulusal sermaye, kaçınılmaz olarak yabancı te-kellere bağımlı ticaret ve imalat sanayisiyle sınır-lanmıştır. Bu soğurma ve hegemonya sürecinin sonucu, kaynakların yağmalanması, ulusal sana-yilerin iflası, ekonominin çarpıklaştırılması, sürekli ödemeler dengesi açığı, düşük ücret, kronik işsizlik, artan eşitsizlik, teknolojik geri kalmışlık, kitlesel yetersiz beslenme, cehalet, yaygın sağlıksız koşullar, yüksek ölüm oranları, kölelik, ırksal ayrımcılık, politik istikrarsızlık, sınıf çelişkilerinin keskinleşmesi ve iktidarın özü olan şiddettir.

Emperyalizmin ekonomik etkisinin bu biçimlerine, binlerce ideolojik etki biçimlerini ve ki-şi başına düşen milli gelir artışı ve ulusal gelirin eşitsiz dağılımı gibi demografik verileri de ekleye-biliriz. Bu demografik veriler, halkımızın yüzyüze olduğu dramatik koşulların canlı bir tablosudur.

Bunların zorunlu olarak ortaya çıkardığı politik yönelim kendiliğinden açığa çıkar. Böylesine bağımlılık koşulları altında Latin-Amerika burjuvazisi ile ABD emperyalizmi arasındaki çelişkiler gelişmektedir, ancak hiç bir biçimde uzlaşmaz ni-telikte değildir. Latin-Amerika burjuvazisinin güçsüzlüğü mutlaktır.

Ülkelerimizde, geçen yüzyıldan bu yana, OLAS Genel Bildirgesi 97

burjuvazinin meşrulaştırmadığı ve desteklemedi-ği doğrudan ya da dolaylı bir tek emperyalist müdahale söz konusu değildir. O, özsel olarak emperyalizmle karşı çıkamaz, üstelik emperyalizmin sadık bir hizmetçisidir ve vurgunculuğuna aracılık eder. İnsanın insan tarafından sömürül-mesine dayanan, zor araçlarıyla sürdürülen, halkın çıkarlarına, ulusal ve tarihsel çıkarlara karşıt bu bütünsel ve yoğunlaşmış yapının yol açtığı sorunlar, akademik “yapısal reformlar”la ve “temsili demokrasinin etkin uygulanması”yla çözümlenemez. Bu sorunları çözmenin tek gerçek yolu, halkların devrimci mücadelesinden geçer.

“Olgunlaşmış meyve”, “alınyazısı” gibi ifa-delerle vurgulanan ABD’nin Latin-Amerika’ya müdahale politikası Monroe doktriniyle başlamıştır.

Meksika topraklarının yarısından daha çoğunun yağmalanması, Orta-Amerika’da William Walker’-

ın korsanlık maceraları, Platt Düzenlemesi’nin Küba’ya yüklediği yükümlülükler, Guantanamo deniz üssüyle toprakların işgal edilmesi, Porto Ri-ko’nun utanç verici işgali, Panama Kanalı’nın denetimi için yapılan kirli manevralar, Monroe dok-trinini Roosevelt’in taçlandırışı, haksız borçlar, Nikaragua, Panama, Meksika, Haiti, Kolombiya, Guatemala ve Dominik Cumhuriyeti’ne yapılan yüz-süz müdahaleler, kahramanca ölümünün arife-sinde Manuel Mercado’ya yazdığı mektupta ABD’

nin emperyalist özelliğini herkesten önce öngö-ren José Martí’nin amaçlarını açıkça ortaya koyduğu ve karşı çıktığı eski ve itibarını yitirmiş Pan-Amerikan Birliği’nin yerine OAS’ın oluşturulması, tüm bunlar ABD müdahale politikasının görüngü-leridir.Yankee emperyalizminin, Latin-Amerika’da kendi ekonomik yayılmacılığını, politik egemenli-98 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

ğini ve askeri saldırganlığını meşrulaştırmak için OAS’la oluşturduğu sözde yasal aygıt, kıta çapında baskı politikalarını uygulama aracı olan İnter-Amerikan Karşılıklı Yardımlaşma Anlaşması’yla tamamlanmıştır. Latin-Amerika halkları, cellatla-rı ve sömürücülerin kendi üstüne yürürken kolla-rını kavuşturup oturup bekleyemezdi. Onlar, oligarşilere ve emperyalizme karşı iniş-çıkışlar içinde tekrar tekrar direndiler. Zaman zaman belli kazanımlar elde edildi ve temel haklara geçici bir süre saygı gösterilmesi sağlandı. Kitle gösterileri ve siyasal grevlerden kendiliğinden ayaklanma-lara kadar mücadelenin tüm değişik biçimlerine başvurdular ve pek çok kurbanlar verdiler; kendi yaşamlarında olduğu gibi, oligarşilerin ve emperyalizmin hizmetindeki partilerin yönetiminde de-magojik hareketlerle kandırıldılar.

Ama şüphesiz en önemlisi, saygınlığa ve bi-lince dayanan manevi güçten daha başka deste-ğe sahip olmaksızın, baskıya, yoksulluğa, küçüm-senmeye ve yağmalamaya karşı direniş ve isyanın bitmeyen dalgaları olmuştur. Latin-Amerika halkı, oligarşilere ve Yankee emperyalizmine karşı mücadele sürecinde, devrimci enerjiyi biriktir-di, politik düzeyini yükseltti, kadrolarını güçlen-dirdi ve cepheler arasında militan dayanışmayı sağladı. Onlar, sömürücülerden kendilerini kurtaracak siyasal ve ekonomik üstünlükler elde ede-mediler, ama kendilerini kesin ve bütünsel olarak kurtaracak ve kendi yazgılarını kendi ellerine almalarını sağlayacak olan oligarşilerin, kukla hükümetlerin ve emperyalist egemenliğin yenilgiye uğratılacağının bilincini kazandılar.

Küba Devrimi’nin zaferi ve pekişmesi, silahlı ayaklanmanın işçi sınıfı için iktidarı ele ge-çirmenin gerçek yolu olduğunu, profesyonel or-OLAS Genel Bildirgesi 99

duların yok edilebileceğini, oligarşilerin üstesinden gelinebileceğini, Yankee emperyalizminin yenilgiye uğratılabileceğini ve ulusal yaşam yolu olarak sosyalizmin, ekonomik kuşatmaya, yıkıcı-lığa, saldırganlığa, şantaja, baskıya ve karşı-devrime rağmen gelişebilir ve güçlenebilir olduğunu gösterdi.

Küba Devrimi’nin ilk temel sonucu, anti-emperyalist hareketlerin yükselişi oldu; çarpışan güçlerin ayrışmasına ve kökten dönüşüme uğra-masına yol açtı. Bir yanda çok sıkı birlik içinde kendi kurtuluşları için militanca savaşan, somut eylemlerle Küba Devrimi’ni savunan ve destekleyen kent işçileri, tarım emekçileri, köylüler, öğrenciler, ilerici orta sınıf, işsizler, yerliler ve siyahlar; diğer yanda Küba Devrimi’ni yıkmaya çalışan oligarşiler, kukla hükümetler ve Yankee emperyalizmi olmak üzere tarafların kutuplaşması çok da-ha açık ve çok daha keskin hale geldi.

Yankee emperyalizmi, Küba örneğinin kıta boyunca yayılmaması için Küba’yı Amerika’dan yalıtmaya çalıştı. Ama Küba, diğer Amerikan halklarıyla daha fazla birleşti. Emperyalistler, Küba’nın kıta-dışı ideolojiyi kıtaya zorla kabul ettirmek is-tediğini iddia ettiler. Amerikan halkları, yine de Küba Devrimi’nin kendi devrimleriyle yakından il-gili olduğunu hissettiler. Yankee emperyalistleri ve onların gerici ideolojisi Latin-Amerika’ya yabancı-dır. Latin-Amerika halklarının idealleri ve büyük amaçları, Küba’da tanımlanmış ve özetlenmiştir.

Küba’yı yalıtma girişimleri, sadece Küba halkı ile Amerika’nın diğer halklarının yıkılmaz birlik bağlarını daha fazla pekiştirmeye hizmet etmiştir. Ortak bir düşmana, tüm insanlığın baş düşmanına, yani Yankee emperyalizmine karşı büyük bir aile oluşturdular.

100 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

Oligarşilerin ve kukla hükümetlerin teslimi-yetçiliği ve satılmışlığı, 1961 ve 1962’de, Washington’un dayattıklarının yapıldığı Punta del Este’de-ki OAS Konferansı ile başlamış ve giderek en yüksek düzeye ulaşmıştır. Onlar, Küba’nın Latin-Amerika’nın geri kalan kısmıyla diplomatik ve ekonomik olarak yalıtılması için entrika çevirirken, eş-zamanlı olarak kendi halklarına karşı acımasız bir baskı yürütmeye başlamışlardır. Bu faaliyetler, “goril” rejimlerinin ve “reformist” ya da “temsili demokrasi” rejimlerinin karşı-devrimci ve emperyalist yanlısı niteliğini desteklemeye dönüştü.

Az gelişmişliğin ve emperyalist sızmanın ortaya çıkardığı sorunları çözme yeteneksizliği; işçilerin, köylülerin, öğrencilerin ve işsizlerin büyüyen istemleriyle sürekli köşeye sıkıştırılması; devrimci savaşın yükselen gelgitiyle dehşete düş-meleri, onları, kontra-gerilla merkezleri, ABD yeşil bereliler ve deniz piyadeleri, İnter Amerikan Barış

Gücü gibi emperyalist yardımı, ittifakı ve müda-haleyi bekler hale getirdi. Yankee emperyalizmi, devrimci şiddeti engellemek ve Latin-Amerika kitlelerinin belleğinden Küba Devrimi imgesini si-lip atmak için, emperyalist kişisel zenginleşme, sömürü ve baskı politikalarının katkısıyla daha da gelişeceğini umarak “İlerleme İçin İttifak” hayali-ni ortaya attı.

Onun başarısızlığı öylesine açıktı ki, onun yönetimi altında faaliyet gösteren İnter-Amerikan Komitesi bile “Geri Kalmışlığa Karşı İttifak” içindeki yolsuzlukları açıklamak zorunda kaldı.

Latin-Amerika’nın bugünkü koşulları, oligarşik-emperyalist gücün toplumsal yapısından onu kurtaracak ve bağımsız, ilerlemeci ve toplumsal refaha yöneltecek devrimin gelişiminin ve zaferinin koşullarını içinde barındırır. Bu koşullar OLAS Genel Bildirgesi 101

mevcuttur, çünkü kırsal alanlarda, standartların altında bir yaşam süren, olağanüstü emek sömürüsü düzeni altında yaşayan milyonlarca köylü ve tarım işçisi vardır; toprak bir avuç kişinin elinde yoğunlaşmıştır; kentlerde milyonlarca işçi ve işsiz yoksulluk, pislik ve aşırı kalabalık içinde yaşamaya çalışırken, buna karşılık dramatik biçimde egemen sınıflar lüks ve savurgan bir yaşam sürdürür. Bunlar, sömürenler ile sömürülenlerin çıkarlarının karşıt niteliğini gösterir. Giderek belir-ginleşen ve sağlamlaşan sınıf bilinci, bu kıtanın bazı bölgelerdeki kapitalist gelişim koşullarıyla, solun parçasını oluşturan ilerici aydın tabaka ve öğrencilerin büyük mücadele gelenekleriyle ya-ratılmıştır. Tüm halk istemlerine işkence ve kat-liamlarla yanıt veren, kitlelere ve onun devrimci öncülerine karşı savaşta pek çok acımasız ve akıl almaz yöntemleri de kullanan kukla hükümetlerin, oligarşilerin ve Yankee emperyalistlerinin vahşeti, siyasal, ekonomik, toplumsal ve kültürel değişimin doğru yolunun açıkça kavranması-na ve militan bilincin gelişmesine katkıda bulun-muştur. Karşı-devrimci şiddete devrimci şiddetle karşı koymak, Küba Devrimi ve gerilla güçlerinin başarılarıyla meşrulaşmıştır.

Latin-Amerika’da mevcut olan devrim koşulları, Asya ve Afrika’nın az gelişmiş ülkelerinde de, Latin-Amerika gibi aynı tarihsel anti-emperyalist hareketlerin yürütüldüğü kıtalarda da mevcuttur. Bu koşullar, Rus ve Çin devrimlerinin ön-cesindeki yıllarda olduğu gibi, devrimin gelişmesinin olanaklı olduğunu gösterir. Latin-Amerika devrimci mücadelesi bağlamında bu koşullar, cesur, kararlı ve atılgan bir devrimci öncü tarafından, köylü ve proleter kitleleriyle yakın ilişki kur-102 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

mak ve halk savaşını yürütmek gibi görevlerin yerine getirilmesini gerektirir. Politik ve askeri liderliği birleştirmiş olan devrimci öncü, politik, ideolojik ve devrimci eylemin, profesyonel ordularla çarpışma ve yenilgiye uğratma, oligarşileri, kukla hükümetleri ve emperyalist egemenliği yenme mücadelesinin çekirdeği olmalı ve olmak zorundadır. Latin-Amerika’da işçi devrimi gündemin ilk sırasındadır. Koşullar, başarının güvencesiyle, ke-sinliğiyle ve olasılığıyla bu devrimi başlatmak için olgunlaşmıştır.

Bu konferans, kıtadaki mevcut koşulların ayrıntılı ve derin tahlilinden ve devrimci hareketlerin temel sorunlarını ideolojik olarak açıklığa kavuşturduktan sonra şu sonuçlara varmıştır: Latin-Amerika, toprak sahipleriyle ayrılmaz birlik içinde ülkelerimizdeki denetleyici oligarşi-yi oluşturan zayıf burjuvazinin varlığıyla nitelenen çatışma koşulları içindedir. Artan teslimiyetçilik ve bu oligarşinin emperyalizme mutlak bağımlı-lığı, kıtadaki güçlerin bir yanda oligarşi-emperyalizm ittifakı, diğer yanda halklar olmak üzere keskin bir kutuplaşmasına neden olmuştur. Halklar, savaşı başlatmak ya da gelişmek için, sadece doğru liderliğin, devrimci bir öncünün yol gös-termesini bekleyen çok büyük bir devrimci güce sahiptir.Bu güç, proleter kitlelerin, kent ve kır emekçilerinin, yoksul ve aşırı sömürülen köylülerin, genç aydınların, büyük bir mücadele gelene-ğine sahip olan öğrencilerin, orta sınıfların gücüdür. Hepsi kendilerini etkileyen sömürünün ortak paydasında birleşmişlerdir.

Emperyalizm, kıta çapında ekonomik, toplumsal ve siyasal düzenin yapısal bunalımı ve halkın büyüyen isyancılığı karşısında, tarihin akışını OLAS Genel Bildirgesi 103

durdurmayı boşuna amaçlayan kıtasal baskı stratejisi oluşturmuş ve geliştirmiştir. Sömürgeci ve yeni-sömürgeci sömürü ve egemenlik sistemini yaşatmak ABD emperyalizminin amacıdır.

Bu durum, gerici şiddete karşı devrimci şiddetin önünün açılmasını ve gelişmesini belirler ve gerektirir.

Halkın mücadelesinin en yüksek ifadesi olan devrimci şiddet, tek yol değildir; ama emperyalizmin yenilgiye uğratılması için en somut ve en dolaysız potansiyeldir.

Devrimciler kadar halklar da, bu gerçeği onaylamışlar ve oligarşilerin bürokratik-askeri aygıtını ve emperyalist iktidarı yıkmak için silahlı mücadeleyi başlatmak, geliştirmek ve onu doruk noktasına ulaştırmak gerektiğini anlamışlardır.

Bir çok ülkede kırsal alanlardaki özel ayırıcı koşullar, elverişli arazi yapısı ve potansiyel devrimci toplumsal taban, kentlerde halkı ezmek için özel teknik yöntemlerin uyarlanması ve profesyonel orduların bulunması, diğer taraftan buna karşıt olarak düzensiz savaşın benimsenmesi, gerilla savaşının silahlı mücadelenin temel dışavurumu olduğunu, devrimciler için en iyi okul ve onların tartışmasız öncüsü olduğunu gösterir.

Bazı ülkelerde yürütülen, bazılarında kaçınılmaz bir zorunluluk haline gelen ve diğerleri için gelecek umudu olan devrim, anti-oligarşik hedefler içinde iyi tanımlanmış anti-emperyalist bir niteliğe sahiptir.

Kıtadaki halk devriminin temel amacı, devletin bürokratik-askeri aygıtını parçalayarak iktidarın ele geçirilmesi ve bu bürokratik-askeri aygıtın yerine mevcut ekonomik ve toplumsal düzeni değiştirmek için silahlı halkın geçmesidir. Bu amaca, sadece silahlı mücadele yoluyla ulaşıla-104 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

bilir. Mücadelenin gelişimi ve örgütlenmesi, hareketin yürütüleceği doğru yerin ve en uygun örgütlenme yönteminin seçilmesine bağlıdır.

Küba Devrimi’nin verdiği ders, son yıllarda dünya devrimci hareketlerinden edinilen dene-yimler ve Bolivya’da, Venezüella’da, Kolombiya’-

da, Guatemala’da gittikçe büyüyen silahlı devrimci hareketler gösterir ki, halkın silahlı mücadelesinin gerçek bir dışavurumu olan gerilla savaşı, ülkelerimizin çoğunda, dolayısıyla kıtasal ölçekte yürütülen ve gelişen devrimci savaşın en etkin yöntemi ve en uygun biçimidir.

Bu özel durumda, halkın birliği, amaçlarının niteliği, bakış açılarının aynılığı ve mücadeleyi yürütmek için birlik olma özellikleri, emperyalizmin kıtasal ölçekte geliştirdiği stratejiye karşı çı-karılması gereken ortak stratejiyi niteleyen öğe-lerdir. Bu strateji, kesin ve açık bir dayanışmanın ortaya konulmasını gerektirir. Bu dayanışmanın en önemli ayırıcı özelliği, kıta boyunca yayılan ve öncü birliklerini gerillanın ve kurtuluş ordusunun oluşturduğu devrimci mücadelenin kendisidir.

Biz, bizim Amerikamızın halklarının temsilcileri, kıtada egemen olan koşulların bilincinde, ABD emperyalizminin genel bir karşı-devrimci stratejisinin varlığının farkında olarak, Beyan ederiz ki,

1. Devrim yapmak, Latin-Amerika halklarının hakkı ve görevidir.

2. Latin-Amerika devriminin en derin tarihsel kökleri, 19. yüzyılda Avrupalı sömürgecilerine karşı ve bu yüzyılda emperyalizme karşı kurtuluş

hareketinde bulunur. Amerika halklarının destan-sı mücadelesi ve yakın zamanlardaki emperyaliz-OLAS Genel Bildirgesi 105

me karşı halkımızın yürüttüğü büyük sınıf savaşları, Latin-Amerika devrimci hareketinin tarihsel esin kaynağını oluşturur.

3. Latin-Amerika devriminin özsel içeriği, emperyalizm ile burjuva ve toprak sahipleri oli-garşileriyle çarpışmada yatar. Bu nedenle, devrimin ayırıcı özelliği, ulusal bağımsızlık için, oligarşilerden kurtulmak için ve bütünsel sosyalist ekonomik ve toplumsal gelişme yoluna girmek için mücadele etmektir.

4. Marksizm-Leninizmin ilkeleri, Latin-Amerika devrimci hareketine kılavuzluk eder.

5. Silahlı mücadele, Latin-Amerika devriminin temel yolunu oluşturur.

6. Bütün diğer mücadele biçimleri, bu temel yolu, silahlı mücadeleyi, geliştirmek ve ge-ciktirmemek koşuluyla kullanılmalıdır.

7. Kıtadaki ülkelerin çoğunluğu için, silahlı mücadelenin örgütlenmesi, başlatılması, gelişti-rilmesi ve tamamlanması sorunu, devrimci hareketin temel ve acil görevini oluşturur.

8. Bu görevin yakın planlamaya alınmadığı ülkeler, yine de bunu, kendi devrimci mücadele-lerinin gelişiminde gelecekteki bir olanak olarak kesinkes gözönünde bulundurmalıdırlar.

9. Her ülkede devrimin ilerlemesinin tarihsel sorumluluğu, o ülkenin halkına ve devrimci öncüsüne aittir.

10. Ülkelerimizin pek çoğunda gerillalar, kurtuluş ordusunun nüvesidirler ve devrimci mücadeleyi başlatıp sürdürmenin en etkin yolunu oluştururlar.

11. Devrimin liderliği, bir örgütlenme ilkesi olarak, başarıyı güvence altına almak için birleşik politik ve askeri komutanın varlığını gerektirir.

12. Devrimci hareketlerin en etkin dayanış-106 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

ma biçimi, kesinkes her birinin kendi ülkelerin-deki mücadeleyi geliştirmesi ve doruğa ulaşma-sıyla sağlanabilir.

13. Küba ile dayanışma ve silahlı devrimci hareketlerle işbirliği ve katılım, uluslararası nite-likte zorunlu bir görevdir; bu kıtanın tüm anti-emperyalist örgütlerinin görevidir.

14. Küba Devrimi, silahlı devrimci hareketin zaferinin bir simgesi olarak, Latin-Amerika’nın anti-emperyalist hareketinin öncüsüdür. Silahlı mücadele yürüten halklar da, silahlı mücadele yolunda ilerledikçe bu öncülükteki yerlerini alacaklardır.

15. Doğrudan Avrupalı güçler tarafından sömürgeleştirilmiş –ya da ABD’nin doğrudan sömürge egemenliğinin hedefi olmuş–, şimdi kurtuluş yolunda ilerleyen halklar, acil ve temel hedef olan bağımsızlık mücadelelerini ve kıtadaki genel mücadeleyle sıkı bağlarını korumalıdırlar.

ABD’nin yeni sömürgeci sisteminin içine girilme-sini önlemenin tek yolu budur.

16. Latin-Amerika’nın 150 yıllık tarihinin büyük ve şanlı devrimci geleneğinin bir özeti olan İkinci Havana Bildirgesi, Latin-Amerika devrimi için yol gösterici bir belgedir; son beş yılda bu kıtanın halkları tarafından benimsenmiş, genişletil-miş, zenginleştirilmiş ve daha köklü hale getiril-miştir. 17. Latin-Amerika halkları, dünya halklarının hiç birine karşı düşmanlık beslemez. ABD

halkına, emperyalist tekellerin saldırgan politika-larıyla savaşmalarını yüreklendirmek için dostluk elini uzatır.

18. Latin-Amerika’daki mücadele, Asya, Afrika ve sosyalist ülkeler halklarıyla, özel olarak da sömürülen sınıf olarak, yoksulluğun, işsizliğin, ırk-OLAS Genel Bildirgesi 107

sal ayrımcılığın ve en temel insan haklarının red-dedilmesinin acısını çeken ve devrimci mücadele içinde önemli bir güç oluşturan ABD’deki si-yahlarla dayanışma bağlarını güçlendirmektedir.

19. Vietnam halkının kahramanca mücadelesi, emperyalizme karşı savaşan tüm devrimci halklara paha biçilmez derecede yardım ediyor ve Latin-Amerika halkları için esin kaynağı olan bir örnektir.

20. Latin-Amerika halklarının gerçek temsilcisi olan Latin-Amerika Dayanışma Örgütü’nün (OLAS) Havana’daki toplantısında sürekli bir ko-mite oluşturduk ve kurallarını onayladık.

Biz, bizim Amerikamızın, Río Bravo’nun güneyinde kalan Amerika’nın devrimcileri, ilk bağımsızlığımızı kazanan kişilerin varisleriyiz; mücadele etmek ve bilimsel devrimci bir yönelim için sarsılmaz bir iradeyle donandık. Zincirlerimizden başka kaybedecek hiç bir şeyimiz yok.

İddia ederiz ki,

Mücadelemiz, insanlığın kölelikten ve sömürüden kurtulmak için yürüttüğü tarihsel mücadeleye belirleyici bir katkıdır.

HER DEVRİMCİNİN GÖREVİ

DEVRİM YAPMAKTIR!

OLAS I. Kongresi

Temmuz-Ağustos 1967

Havana

108 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

AÇIKLAYICI NOTLAR

1 José Martí (1853-1895) – Küba bağımsızlık mücadelesinin öncüsü, şair ve yazar. 28 Ocak 1853’te Havana’da doğdu. 16 yaşında Patria (Vatan) adlı bir gazete çıkardı; 17 yaşında tutuklandı ve 6 aylık kürek cezasından sonra Madrid’e sürüldü. Madrid’de Zaragosa Üniversitesi’nde hukuk, felsefe ve filoloji eğitimi gördü. 1878’de Kübalı toprak sahiplerinin İspanyollarla anlaşmasıyla sona eren savaştan sonra çıkan af ile ülkesine geri döndü, ancak bir süre sonra İspanyol egemenliğine karşı mücadeleyi sürdürdüğü için yeniden sürgün edildi. Bu ikinci sürgünde Meksika, Guatemala ve Venezüella’daki mücadelelere katıldı ve her seferinde bu ülkeler-den sürgün edildi. 1881’de New-York’a gitti. 1892’de Partido Revolucionario Cubano (Küba Devrimci Partisi) kuruldu ve Marti, parti başkanlığına getirildi. Bu dönemde Patria adıyla yeni bir gazete çıkarmaya başladı. 1895’de Küba halkını bağımsızlık savaşına çağıran ve partinin manifestosu niteliğin-de olan Montecristi Bildirisi’ni yayınladı. 11 Nisan 1895’de aralarında General Máximo Gómez’in de bulunduğu sürgün-

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 109

Che Guevara

deki muhaliflerden oluşan bir güçle Küba’ya çıktı. 19 Mayıs 1895’de Dos Rios’da İspanyol güçleriyle girdiği çatışmada yaşamını yitirdi. -13.

2 Domuzlar Körfezi – 17-19 Nisan 1961’de CIA tarafından özel olarak eğitilmiş karşı-devrimci Kübalıların, Amerikanın askeri desteğiyle devrimci iktidarı yıkmak amacıyla başlattıkları işgal harekatının gerçekleştirildiği bölge. “Domuzlar Körfezi Çıkartması” olarak bilinen bu işgal harekâtı, Amerikan savaş uçaklarının 15-17 Nisan günlerinde Küba’yı bombalamasıyla başlamıştır. 17 Nisan günü 1.511 Kübalı karşı-devrimci Domuzlar Körfezi’nde Playa Girón’ na çıkartma yapmış ve iki gün süren çatışmalarda 114 karşı-devrimci öldürülmüş ve 1.189’u teslim olmuştur. Amerikan savaş uçaklarının bombalaması ve Playa Girón çatışmalarında beş bin Kübalı sivil ölmüş ya da yaralanmıştır. Tutsak alınan karşı-devrimciler daha sonra “Havana Duruşmaları” olarak bilinen halk mahkemesinde yargılanmışlardır. -15.

3 Ekim Krizi – Sovyetler Birliği’nin Küba’ya nükleer füzeler yerleştirmesini önlemek amacıyla ABD başkanı J. F.

Kennedy’nin 22 Ekim 1962’de Küba’yı ablukaya alma kara-rını imzalamasıyla başlayan ve 28 Ekim’e kadar süren, Sovyetler Birliği ile ABD’yi nükleer bir savaş eşiğine götüren kriz.

Kriz, Sovyetler Birliği’nin Küba’daki nükleer füzeleri sökmesi karşılığında ABD’nin Türkiye’deki nükleer füzelerini taşıma-sı ve Küba’ya uygulanan ablukayı kaldırmasında anlaşmaya varılmasıyla sonuçlanmıştır. -15.

4 Dien Bien Phu – Fransız sömürgecilerine karşı Vietnam halk güçlerinin sürdürdüğü kurtuluş savaşını zaferle so-nuçlandıran muharebe alanı. 20 Kasım 1953’de Fransız ordusu, Vietnam kurtuluş güçlerinin Laos’a uzanan lojistik hatları-nı kesmek amacıyla 15 bin kişilik bir güçle Dien Bien Phu’yu işgal etti. 3 Mart 1954’de Giap’ın komutasındaki Vietnam Halk Ordusu (Viet Minh) kentteki Fransız birliklerini kuşatma altına aldı. 170 gün süren kuşatma sonunda, ABD’nin hava desteğine rağmen Fransız birlikleri kuşatmadan çıkartılamadı ve 7 Mayıs 1954’de 11.721 Fransız askeri teslim oldu. Bu yenilgi-den sonra Fransa Cenevre’de Vietnam’la barış görüşmeleri-ne başlamak zorunda kaldı. 20 Temmuz 1954’de Cenevre’de varılan anlaşma sonucu, Vietnam ikiye bölündü; Güney’de işbirlikçi Diem hükümeti iktidara gelirken, Kuzey’de Vietnam Demokratik Cumhuriyeti kuruldu. -15.

5 Ngo Diem – 1955-1963 arasında Güney Vietnam devlet başkanı. 1955’te ABD’nin askeri darbesiyle devlet başkanlığına getirildi ve yine ABD’nin askeri darbesiyle 1 Kasım 110 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

1963’de devrildi. Darbeden bir gün sonra kurşuna dizilerek öldürüldü. -15.

6 OAS ( Organization of American States/Amerikan Devletleri Örgütü) – Mart-Mayıs 1848’de Kolombiya’nın başkenti Bogotá’da toplanan ve ABD dışişleri bakanı G. Marshall’-

ın yönettiği konferansta Amerika’da “komünizmle mücadele” amacıyla bir örgüt kurulması (OAS) kararı alındı. Kararı ABD ve 20 Latin-Amerika ülkesi imzaladı. OAS’ın kuruluş

amacı (“komünizmle mücadele”), “kıtada barış ve güvenliği güçlendirmek, temsili demokrasiyi geliştirmek, konvansiyonel silahları sınırlandırmak, saldırıya uğrayan ülkeye tüm ülkelerin birlikte yardım etmeleri” şeklinde formüle edilmiştir. Ba-tista yönetimindeki Küba anlaşmayı imzalayan ülke-lerden birisi olmuştur. Küba Devrimi’nden sonra, 31 Ocak 1962’de Küba, 14 lehte ve altı çekimser oyla OAS’tan ihraç edilmiştir. -20.

7 Lumumba, Patrice (1925-17 Ocak 1961) – Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin ilk başbakanı. Belçika sömürgesi olan Kongo’nun Mayıs 1960’da bağımsızlığının tanın-masıyla yapılan seçimleri Kongo Ulusal Hareketi kazandı ve Lumumba ilk başbakan seçildi. Ancak seçim sonuçları Belçika ve ABD’nin istediği gibi gerçekleşmediğinden, onların desteklediği Moise Çombe, Katanga bölgesinde “bağımsızlık” ilan etti. Bu çatışma ortamında, Sovyetler Birliği’yle ilişki kuran Lumumba, devlet başkanı Kasavubu tarafından görevden alındı. Bu yasadışı görevden almayı uygulamak için de, Belçika paraşütçü birliklerinin desteğinde 14 Eylül 1960’da albay Mobutu (Mobutu Sese Seko) başkanlığında askeri darbe yapıldı. Lumumba, 1 Aralık 1960’da Mabutu birlikleri tarafından tutuklandı. Uluslararası tüm girişimlere rağmen Lumumba serbest bırakılmadı ve 17 Ocak 1961’de kurşuna dizilerek öldürüldü.

Belçika hükümeti Şubat 2002’de “Lumumba’nın öl-dürülmesine giden olaylarda inkar edilemez bir sorumluluk payına sahip olduğunu” kabul eden bir açıklama yayımladı.

Bir kaç ay sonra kırk yıllık gizlilik kaydı sona erdiği için yayın-lanan ABD belgelerinde, CIA’nın, Lumumba karşıtlarına para ve politik destek yardımında bulunarak, Mobutu’ya silah ve askeri eğitim sağlayarak Lumumba’nın öldürülmesinde rol oynadığı açıkça ifade ediliyordu. -22.

8 Turcios Lima (1941-1966) – ABD’de CIA’nın kontr-gerilla eğitimi görmüş ve 1960’da hükümete karşı askeri birliklerin ayaklanmasına katılmış eski Guatemala ordusu su-bayı. FAR’ın ( Fuerzas Armadas Revolucionarias/Devrimci

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 111

Che Guevara

Silahlı Kuvvetler) kurucusu olan Turcios Lima, 2 Ekim 1966’-

da araba kazasında yaşamını yitirdi. Latin-Amerika’da geril-laya katılan yurtsever subayların tipik bir örneğidir. -24.

9 Camilo Torres (1929-1966) – “Peder” Camilo Torres, Kolombiya Roma katolik kilisesi rahibi ve “Kurtuluş Teolojisi”

kuramcısı. 1965’de ELN’e ( Ejército de Liberación Nacional/

Ulusal Kurtuluş Kuvvetleri) katılmış ve gerilla olarak savaş-mıştır. 15 Şubat 1966’da ordu güçleri tarafından öldürülmüştür. Yurtsever din adamlarının en büyük örneği olarak kabul edilir. -25.

10 Fabricio Ojeda (1929-21 Haziran 1966) – Gazeteci, milletvekili, 1958’de Pérez Jiménez diktasını deviren halk ayaklanmasını düzenleyen “Yurtsever Cunta”nın ve 1962’de MIR ve VKP’nin silahlı mücadeleye başlama kararıyla birlikte oluşturulan FALN’ın ( Armed Forces of National Liberation/

Ulusal Kurtuluş Silahlı Kuvvetleri) kurucusu. VKP’nin silahlı mücadeleyi terk etme kararı üzerine başkent Karakas’ta şehir gerilla örgütlenmesini yeniden düzenleme faaliyetleri içindeyken tutuklanmış ve 21 Haziran 1966’da polis karako-lunda asılarak öldürülmüştür. -25.

11 Lobatón, Guillermo – Peru MIR’inin kurduğu “Tupac Amaru” gerilla cephesi komutanı. 1965 yazında Amerikalı danışmanların eşliğinde Peru ordusunun gerillalara karşı yürüttüğü saldırıda “Tupac Amaru” gerillaları büyük kayıplar vermiş ve tümüyle yok edilmiştir. Lobatón’un ordu tarafından yaralı olarak ele geçirildiği ve ardından kurşuna dizildiği açıklanmış olmasına rağmen cesedi bulunamamıştır. -25.

12 Luís de la Puente Uceda (1026-1965) – Peru MIR’inin ( Movimiento de Izquierda Revolucionaria/Devrimci Sol Hareket) kurucusu ve ilk gerilla grubunun komutanı. 23

Ekim 1965’de orduyla girilen bir çatışmada yaşamını yitirmiştir. -25.

13 César Montes – 1962 yılında Guatemala’da ilk gerilla eylemlerine başlayan Turcio Lima’nın yönetimindeki FAR’ın kurucularından. Ekim 1966’da Turcio Lima’nın ölü-münden sonra FAR’ın komutanlığı yaptı, örgüt içindeki ay-rışmalardan sonra 1972 yılında EGP’yi ( Ejército Guerrillero de los Pobres/Yoksulların Gerilla Ordusu) kurdu. Gerilla sa-vaşlarının kıta çapındaki geri çekiliş yılları sonunda 1979’da Nikaragua’ya geçti ve Sandinistlerle birlikte çalıştı. 1981’de El Salvador’da FMLN saflarında yer aldı. 1990 başlarında Guatemala’daki “demokratik açılım” sonrasında legal faaliyete geçti. -25.

14 Yon Sosa – Guatemala MR-13’ün ( Movimiento Re-112 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

volucionario 13 Noviembre/13 Kasım Devrimci Hareketi) komutan ve yöneticilerinden. Latin-Amerika’da gerilla hareketleri içinde yer alan bir kaç troçkisten birisidir. 1969’da troç-kistlerden ayrılarak FAR’a katıldı. 18 Mayıs 1970’de Meksika sınırında Meksika ordusuyla girdiği çatışmada yaşamını yitirdi. -25.

15 Fabio Vásquez Castaño– Kolombiya ELN’sinin kurucusu ve komutanı. 4 Haziran 1964’de silahlı mücadeleye başlayan ELN, rahip Camilo Torres’in katılımıyla büyük bir prestij kazanmıştır. Fabio Vásquez 1972 yılında orduyla meydana gelen bir çatışmada yaşamını yitirmiştir. ELN, halen Kolombiya’da silahlı mücadeleyi sürdürmektedir. -25.

16 Marulanda, Manuel Vélez– Kolombiya Komünist Partisi Merkez Komite üyesi ve FARC’ın ( Armadas Revolucionarias de Colombia/Kolombiya Devrimci Silahlı Kuvvetleri) kurucusu ve komutanı. Marulanda, FARC’ın kurulduğu 27

Mayıs 1964’ten yaşamını yitirdiği 26 Mart 2008’e kadar komu-tanlığını yürütmüştür. -25.

17 Douglas Bravo – Venezüella KP üyesi ve 15 Mart 1962’de Falcon bölgesinde kurulan “José Leonardo Chirinos”

gerilla cephesinin komutanı, VKP ile MIR’ın birleşik cephe örgütlenmesi olan FALN’ın ( Armed Forces of National Liberation/Ulusal Kurtuluş Silahlı Kuvvetleri) yöneticisi. 1965’de VKP’nin hükümetle yaptığı Punto Fijo anlaşmasıyla birlikte silahlı mücadeleyi terk etme kararına parti içinde muhalefet yürüttü ve bu muhalefeti nedeniyle partiden ihraç edildi.

Mart 1966’da Iracara Bildirisi yayınlayarak Venezüella Devrim Partisi’ni (PRV/ Partido de la Revolución Venezolana) kurdu-ğunu ilan etti. 1970’de Küba’nın ekonomik gelişmeye ağırlık vereceğini açıklamasından sonra, Fidel’i Sovyetler Birliği’nin baskısına boyu eğerek Latin-Amerika’daki silahlı mücadeleyi desteklemekten vazgeçmekle suçladı. 1970 ortaların-da silahlı mücadeleye son vererek Fransa’ya sürgüne giden Bravo, 1983’de sürgünden dönerek legal çalışmaya başladı.

Bugün “Üçüncü Yol” ( Tercer Camino) adıyla legal siyasal faaliyetlerini sürdürmektedir. -25.

18 Américo Martin – 1960 Mayısında kurulan Venezüella MIR’in kurucusu ve 1962’de başlatılan gerilla savaşında El Bachiller cephesi komutanı. 1966’da OLAS Konferansı’na giderken tutuklandı ve 1970 başlarına kadar tutuklu kaldı.

Serbest bırakıldıktan sonra silahlı mücadeleye karşı çıktı ve legal çalışmaya yöneldi. Değişik zamanlarda Venezüella KP’-

sinin eski yöneticilerinin kurduğu sosyal-demokrat partiyle (MAR) işbirliği yaparak devlet başkanlığı seçimlerine katıldı.

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 113

Che Guevara

Bugün anti-Chavez cephe içinde yer almaktadır. -25.

19 Tricontinental – Ocak 1966’da Gine, Kongo, Güney Afrika, Angola, Vietnam, Suriye, Kuzey Kore, Filistin Kurtuluş

Örgütü, Porto Riko, Şili ve Dominik Cumhuriyeti’nden gelen kurtuluş hareketleri temsilcileriyle Havana’da toplanan “Üç Kıta Konferansı”. Konferans’ta “Tricontinental” örgütünün (OSPAAL/Afrika, Asya ve Latin-Amerika Halkları Dayanışma Örgütü) kurulması kararlaştırıldı. -26.

20 César Augusto Sandino (1895-1934) – 1927-1933

arasında Nikaragua’da ABD işgaline karşı gerilla savaşı yürüten devrimci lider. Sandino’nun gerilla güçleri karşısında başarılı olamayan ABD işgal güçleri Ocak 1933’de Nikaragua’dan çekilmek zorunda kalmıştır. Sandino, general Anas-tasio Somoza García tarafından görüşme bahanesiyle pusu-ya düşürülmüş ve 21 Şubat 1934’de katledilmiştir. 1961’de Carlos Fonseca ve Thomas Borge tarafından kurulan FSLN

( Sandinist Ulusal Kurtuluş Cephesi), 1979’da oğul Somoza’yı devirerek iktidarı ele geçirmiştir. -33.

21 İkinci Havana Bildirgesi – Fidel Castro tarafından kaleme alınan bu bildirge, Küba Genel Ulusal Halk Meclisi’n-de kabul edilerek, 4 Şubat 1962’de değişik dillerde yayınlan-dı. (Bkz. Bu kitapta s. 57.) -35.

22 Hacienda – Büyük toprak sahiplerinin malikanele-ri ya da malikane sistemi. -35, 84.

23 İlerleme İçin İttifak ( Alianza Para El Progreso) –

ABD başkanı J. F. Kennedy’nın önerisiyle, Küba’dan gelen

“komünist tehdide” karşı ABD’nin bölgedeki çıkarlarını korumak amacıyla 1961’de yapılan “ekonomik işbirliği” anlaşması. Mart 1964’de Brezilya’da João Goulart sol hükümetine karşı yapılan askeri darbe ( Sam Amca Operasyonu) ve 1965’de

“ikinci Küba”ya dönüştüğü iddiasıyla 24 bin Amerikan deniz piyadesiyle Dominik Cumhuriyeti’nin işgali ( Power Pack Operasyonu) “İlerleme İçin İttifak” anlaşması çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. -55.

24 Platt Düzenlemesi – 2 Mart 1901’de çıkartılan Or-du Bütçe Yasası’nın ekinde yer alan, İspanya-ABD savaşından sonra Küba’da kalan ABD birliklerinin geri çekilme koşullarını belirleyen düzenleme. Bu koşullar, savaş bakanı Elihu Root tarafından hazırlanmış ve Connecticut senatörü Orville Platt tarafından senatoya sunulmuştur. Bu düzenle-menin koşullarına göre, Küba, ABD dışında hiç bir gücü kendi topraklarında barındıramayacak, dış borç faiz ödemele-rini doğrudan devlet bütçe gelirleriyle ödemeyi garantileye-cek, “bağımsızlığına zarar verecek” anlaşmalar imzalamaya-114 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

cak, Küba’nın “hiç bir parçasında yabancı güçlerin deneti-mine ve yerleşmesine izin vermeyecek”, ABD gerekli gördü-ğünde Küba’nın iç işlerine müdahale edebilecektir. Bu düzenleme, 1934 yılına kadar ABD’de yasa olarak yürürlükte kalmıştır. –59.

25 Giordano Bruno (1548-1600)– İtalyan rahip ve gök-bilimci. Evrenin sonsuz ve eş dağılımlı olduğunu, evren-de, dünyadan başka bir çok gezegenin bulunduğunu söyledi. Roma katolik kilisesinin dogmalarına aykırı görüş olduğu için engizisyon mahkemesinde yargılandı ve sekiz yıl iş-kenceden sonra Roma’da diri diri yakıldı. Bruno, hakkında-ki kararı okuyan engizisyon üyelerine şöyle demiştir: “Siz bu kararı okurken korkuyorsunuz, fakat ben dinlerken korkmu-yorum”. -66.

26 Hus, Jan (1372-1415) – Protestanlığın babası olarak kabul edilen Prag Beyt Lahem Kilisesi vaizi. -66.

27 Mestizo – Yerli-Avrupalı melezleri. -68.

28 Punta del Este toplantısı – OAS’ın 31 Ocak 1962’de Uruguay’da Punta del Este’de yaptığı ve Küba’nın ihraç edildiği toplantı. Küba’nın ihraç kararı şu şekilde ifade edilmiştir:

“OAS’ın her hangi bir üyesinin Marksizm-Leninizme bağlılı-ğı, inter-Amerikan sistemi ile bağdaşmaz ve komünist blokla bağlantılı bir hükümet Hemisphere birlik ve dayanışma-sından ayrılmış demektir. Bugünkü Küba hükümeti, resmen Marksist-Leninist bir hükümet olduğunu ilan etmiş, dolayısıyla inter-Amerikan sisteminin ilke ve amaçlarına ters düş-müştür. Bu nedenle Küba hükümeti inter-Amerikan siste-minden ihraç edilmiştir.” -71.

29 Gaucho – Güney Amerika’da, özellikle de Patagonya’da geniş düz yeşil ovalarda oturan yerli halk. -89.

30 Zambo – İspanyol kölelerinden Afrekalı siyahlar ile yerli Amerikalılardan olan melezler. -89.

31 Quadroon – Yerli ebeveyn ile beyaz ya da siyah ebeveynden olan melezler. -89.

32 OLAS ( Organización Latino Americana de Solidaridad/Latin-Amerika Dayanışma Örgütü) – 1966 yılında Havana’da toplanan OLAS konferansı, gerilla örgütlerinin SBKP

yanlısı “resmi komünist” partileriyle ayrışmasını netleştirmiş, bağımsız gerilla örgütleri arasında dayanışma ve eşgüdüm sağlamayı amaçlamıştır. -91.

33 Monroe Doktrini – ABD başkanı James Monroe’nun 2 Aralık 1823’de ilan ettiği dış politika kuralları. Monreo doktri-ninin en temel özelliği, Avrupa ülkelerinin Latin-Amerika’yla olan tüm sömürge ilişkilerini ortadan kaldırmak, yerine

...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam 115

Che Guevara

ABD’nin mutlak egemenliğini geçirmektir. Bu durum, dok-trinde “Amerika kıtaları bundan böyle Avrupa devletlerinden herhangi birinin kolonileştirme isteklerine konu olamaz. Avrupa devletlerinin kendi sistemlerini bu yarım kürenin herhangi bir yerinde yaymak için yapacakları herhangi bir girişimi barış ve güvenliğimiz için tehlikeli görürüz.” şeklinde ifade edilmiştir. -94.

34 Ayacucho – Peru’nun Huamanga eyaletinin başkenti ve 9 Aralık 1824’de Simon Bolivar ve Jose Sucre’nin yönetimindeki bağımsızlık güçleri ile kraliyet ordusu arasında meydana gelen La Quinua savaşının yapıldığı yer. Bu savaşı Bolivar’ın bağımsızlık güçleri kazanmış ve kraliyet ordusu teslim olmuştur. Bu savaş, Latin-Amerika’nın bağımsızlık mücadelesinin ilk büyük zaferidir. Ayacucho bölgesi, aynı zamanda 1960 sonrasındaki Peru gerilla faaliyetlerinin yoğun-laştığı bölgedir. -94.

116 ...İki, Üç, Daha Fazla Vietnam

Che Guevara

İlkeriş Yayımcılık

Korkut Reis Mh., İlkiz Sk., No: 22/10 Kat 4

06410 Sıhhiye/Ankara

Tel: (0312) 231 30 32

www.ilkeris.com

iletisim@ilkeris.com

ISBN 978-605-4087-08-2

9 7 8 6 0 5 4 0 8 7 0 8 2

Document Outline

- ekle Arka kapak - Kopya.pdf

- 1: kes ı

- 2: che

- 3: giap

- 4: latin I

- 5: latin II

- 6: Manifesto

- 7: Ayaklar

- ÖN CHE.pdf

- Page 1

- Page 2

- Page 3

- Page 4

- Page 5

- Page 6

- Page 7

- Page 8

- Page 9

- Page 10

- Page 11

- Page 12

- Page 13

- Page 14

- Page 15

- Page 16

- Page 17

- Page 18

- Page 19

Table of Contents

ekle Arka kapak - Kopya.pdf

1: kes ı

2: che

3: giap

4: latin I

5: latin II

6: Manifesto

7: Ayaklar

ÖN CHE.pdf

Page 1

Page 2

Page 3

Page 4

Page 5

Page 6

Page 7

Page 8

Page 9

Page 10

Page 11

Page 12

Page 13

Page 14

Page 15

Page 16

Page 17

Page 18

Page 19